Motorine 7,76 TL zam: Eşel mobil benzindeki artışı sınırladı

0

BEĞENDİM

0

Motorin fiyatlarında yeni bir artış kararı alındı. Motorine 7,76 TL zam, 3 Eylül’ü 4 Eylül’e bağlayan gece yarısından itibaren pompa fiyatlarına yansıyacak. Zamla birlikte motorinin litre fiyatı birçok kentte 90 TL seviyesini aşacak. Benzinde ise hesaplanan 3,29 TL’lik artışın bir bölümü eşel mobil sistemi kapsamında ÖTV’den karşılanacak ve pompaya 2,47 TL zam yansıyacak.

Akaryakıt fiyatlarındaki yeni artışta küresel petrol ve rafine ürün fiyatlarındaki yükseliş etkili oldu. Brent petrolün varil fiyatı son gelişmelerin ardından 95-96 dolar bandına kadar yükseldi, daha sonra 94-95 dolar seviyelerinde dengelendi. Küresel piyasalarda motorinin ton fiyatı da 1.257 dolardan 1.459 dolara kadar çıktıktan sonra yaklaşık 1.410 dolar seviyesine geriledi. Bu hareketlilik Türkiye’deki rafineri fiyatlarına ve ardından pompa fiyatlarına yansıdı.

Motorine 7,76 TL zam gece yarısından itibaren geçerli

Yeni fiyat artışıyla motorinin litre fiyatında tek seferde oldukça yüksek bir artış gerçekleşecek. Motorine 7,76 TL zam kararının tamamı pompa fiyatına yansıyacak. Şehir, dağıtım şirketi ve istasyona göre litre fiyatları farklılık göstermekle birlikte Ankara ve İzmir başta olmak üzere bazı kentlerde motorinin 90 TL’nin üzerine çıkması bekleniyor.

Benzinde ise farklı bir hesaplama uygulanıyor. Piyasa koşullarına göre benzinde 3,29 TL’lik zam ihtiyacı oluştu. Ancak eşel mobil sistemi kapsamında bu artışın yüzde 25’lik bölümü ÖTV indirimiyle karşılanacak. Böylece yaklaşık 82 kuruşluk bölüm vergi üzerinden dengelenirken, pompaya yansıyacak zam 2,47 TL olacak. Tüketici gece yarısından itibaren benzin fiyatlarında bu tutara yakın artış görecek.

Eşel mobil sistemi motorinde neden uygulanmıyor?

Eşel mobil sistemi, akaryakıtın rafineri çıkış fiyatlarında oluşan artışların belirli bir bölümünün Özel Tüketim Vergisi üzerinden karşılanmasını sağlayan bir mekanizma. Böylece maliyet artışının tamamının doğrudan pompa fiyatına yansımasının önüne geçilmesi amaçlanıyor. Ancak motorin, 13 Ağustos 2026’da yapılan düzenlemeyle eşel mobil sisteminin kapsamından çıkarıldı.

Aynı düzenlemeyle motorinden alınan ÖTV ağustos ayının kalan bölümünde sıfırlandı ve yıl sonuna kadar kademeli bir takvim belirlendi. Buna göre motorinde litre başına ÖTV eylül ayında 3 TL, ekimde 6 TL, kasımda 9 TL ve aralıkta 12 TL olarak uygulanacak. 1 Ocak 2027’den itibaren ise motorindeki ÖTV tutarının 13,9006 TL’ye yükselmesi öngörülüyor.

Bu nedenle eylül ayında meydana gelen rafineri fiyat artışları motorin açısından eşel mobil sistemiyle ayrıca dengelenmiyor. Motorine gelen 7,76 TL’lik artışın pompa fiyatına doğrudan yansımasının temel nedenlerinden biri de bu yeni vergi yapısı. Benzin ve LPG’de ise mevcut eşel mobil sistemi 30 Eylül 2026’ya kadar devam ediyor.

Eşel mobil benzindeki zammın bir bölümünü karşıladı

Benzin ve LPG bakımından 1 Ağustos-30 Eylül döneminde rafineri fiyatlarındaki artışların yüzde 25’i ÖTV indirimiyle karşılanıyor. Bu oran daha önce daha yüksek uygulanırken sistemin kademeli olarak sona erdirilmesine yönelik takvim doğrultusunda düşürüldü. Mevcut düzenleme 1 Ekim 2026 itibarıyla tamamen sona erecek.

Benzindeki bugünkü fiyat hareketi, sistemin tüketiciye etkisini doğrudan gösteriyor. Hesaplanan 3,29 TL’lik artışın yüzde 25’i vergi üzerinden karşılandığı için pompaya 2,47 TL yansıyacak. Eğer bu mekanizma uygulanmasaydı, söz konusu maliyet artışının tamamının benzin fiyatına yansıması gündeme gelecekti.

Benzindeki fark tüketici maliyetinde de görülecek. Pompaya yansıyacak 2,47 TL’lik artış, 50 litrelik bir depo için 123,50 TL ek maliyet anlamına geliyor. Hesaplanan 3,29 TL’nin tamamı yansısaydı aynı depo için artış 164,50 TL olacaktı.

Motorin kullananlar açısından ise aynı koruma mekanizması artık bulunmuyor. 50 litrelik bir motorin deposunda yalnızca 7,76 TL’lik zamdan kaynaklanan ek maliyet 388 TL’ye ulaşıyor. Bu hesaplama, aracın deposunun tamamen doldurulduğu varsayımına dayanıyor ve istasyon fiyatlarındaki küçük farklılıkları içermiyor.

Akaryakıt tabelaları gece yarısı değişecek

Motorin ve benzindeki yeni fiyatların 4 Eylül 2026 saat 00.01’den itibaren geçerli olması bekleniyor. Fiyatlar dağıtım şirketleri, kentler ve istasyonlar arasında küçük farklılıklar gösterebiliyor. Bu nedenle 90 TL eşiğinin aşılması her noktada aynı fiyatın uygulanacağı anlamına gelmiyor.

Motorine 7,76 TL zam sonrası ulaşılan seviye, akaryakıt maliyetlerini yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı. Benzinde eşel mobil sisteminin sınırlayıcı etkisi sürerken motorinde kademeli ÖTV modeli uygulanıyor. Eşel mobil sisteminin benzin ve LPG için de 1 Ekim’de sona ermesiyle birlikte, rafineri fiyatlarındaki sonraki değişimlerin pompa fiyatlarına yansıma biçimi yeniden önem kazanacak.

Haber: Muhammet BAYRAKTAR