Sebze-meyvede fahiş fiyat operasyonu: 41 yöneticiye gözaltı kararı

0

BEĞENDİM

0

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma kapsamında, yaş sebze ve meyve piyasasında fiyatları yukarı yönlü etkiledikleri iddia edilen 41 büyük dağıtıcı firmanın 41 yöneticisi hakkında gözaltı kararı verildi. Sebze-meyvede fahiş fiyat operasyonu kapsamında 22 ilde 109 iş yeri ve ikamette eş zamanlı arama başlatıldı. Soruşturmada üreticiden markete uzanan fiyat zinciri, ticari belgeler ve mali kayıtlar birlikte inceleniyor.

Adalet Bakanı Akın GÜRLEK’in açıklamasına göre dosyada Ticaret Bakanlığından Hal Kayıt Sistemi, Tarım ve Orman Bakanlığından Çiftçi Kayıt Sistemi verileri temin edildi. Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığınca hazırlanan raporlarda da yaklaşık 1.029 çiftçinin beyanı değerlendirildi. Ürünlerin üreticiden hangi bedelle çıktığı ve tedarikçilere hangi koşullarda ulaştığı araştırıldı.

Soruşturmanın ekonomik boyutu nedeniyle yalnız tek tek şirketler değil, tarladan hale ve perakendeye uzanan kayıt zinciri de önem taşıyor. Fiyat oluşumunda gerçek alış bedeli, ürün miktarı, stok ve satış kayıtlarının birbiriyle uyumlu olup olmadığı savcılığın değerlendirdiği temel başlıklar arasında yer alıyor.

Sebze-meyvede fahiş fiyat operasyonu 22 ile yayıldı

Sebze-meyvede fahiş fiyat operasyonu dosyasında savcılığın aktardığı tespitlere göre bazı büyük tedarikçi firmaların piyasadaki konumlarını kullanarak ürün arzını olduğundan düşük, maliyetleri ise gerçeğinden yüksek gösterdikleri ileri sürüldü. Bazı müstahsil makbuzlarının gerçeğe aykırı düzenlendiği ve bu yöntemle yaş sebze ve meyve fiyatlarının yukarı yönlü etkilenerek haksız kazanç sağlandığı iddia edildi.

Soruşturma; fiyatları etkileme, Vergi Usul Kanunu’na muhalefet, belgede sahtecilik ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçları yönünden yürütülüyor. Gözaltı kararı veya arama işlemi, şüphelilerin suçlu oldukları anlamına gelmiyor. Kişilerin cezai sorumlulukları, soruşturma ve olası yargılama sonunda ortaya çıkacak deliller ile mahkeme kararlarına göre belirlenecek.

1.029 çiftçinin beyanı dosyaya girdi

Sebze-meyvede fahiş fiyat operasyonu kapsamında incelenen belgelerde bazı üreticilerin beyanları ile adlarına düzenlenen müstahsil makbuzları arasında farklılıklar bulunduğu açıklandı. Rapora göre firma yetkilisi A.D., 1 Ocak 2025 ile 31 Mart 2026 arasında daha önce hayatını kaybeden 49 kişi adına toplam 2 milyon 524 bin 987 lira 35 kuruş tutarında 87 müstahsil makbuzu düzenledi.

Adlarına makbuz düzenlenen bazı kişiler ise tarımsal faaliyetlerinin bulunmadığını, ilgili firmaya ürün satmadıklarını ve belgelerden haberdar olmadıklarını beyan etti. Bu anlatımlar soruşturma dosyasındaki belge ve kayıtlarla birlikte değerlendiriliyor. Savcılığın açıkladığı rakamlar, soruşturma aşamasındaki tespitleri ifade ediyor; kesinleşmiş mahkeme hükmü niteliği taşımıyor.

Biber ve domates kayıtlarında fiyat farkı iddiası

Yetkilisi İ.D. olan firmaya ilişkin incelemede, kapya biber sattığını söyleyen C.S. ürünün kilogramını 8-9 liradan verdiğini belirtti. Raporda aynı alış için düzenlenen makbuzlarda kilogram fiyatının 18,70 ile 23,95 lira arasında gösterildiği, ürünün ortalama 17,98 liradan satıldığı kaydedildi. Alış fiyatının yüksek gösterilerek satış fiyatının makul görünmesinin ve kârın gizlenmesinin amaçlandığı değerlendirildi.

Aynı firmaya salçalık domates sattığını belirten H.A. ise kilogramı 2-3 liradan toplam 70 ton ürün verdiğini söyledi. Buna karşın adına 171 bin 544 kilogram ürün için ortalama 4,87 liradan makbuz düzenlendiği rapora yansıdı. Aynı şirketin hayatını kaybeden 6 kişi adına da müstahsil makbuzu düzenlediği belirtildi.

Hal Kayıt Sistemi verileri de karşılaştırıldı

Ticaret Bakanlığının Hal Kayıt Sistemi, sebze ve meyve ticaretinde ürünün cinsi, miktarı, fiyatı, alıcısı ve satıcısına ilişkin bilgilerin elektronik ortamda izlenmesini sağlıyor. Sebze-meyvede fahiş fiyat operasyonu kapsamında bu kayıtlar şirket faturaları ve üretici beyanlarıyla karşılaştırıldı. Yetkilisi Y.Ç. olan başka bir firmada hayatını kaybeden 27 kişi adına makbuz düzenlendiği ileri sürüldü.

Aynı firmanın 2026’nın ilk üç ayında faturayla yaklaşık 13,5 milyon kilogram ürün sattığı, Hal Kayıt Sistemi’ne ise yaklaşık 8,4 milyon kilogram satış bildirdiği belirtildi. Sanayi tipi portakal satışlarının kayıtlı alımları yaklaşık 2,2 milyon kilogram aştığı, dönem başı stokunun da farkı karşılamadığı raporda yer aldı.

Soruşturmanın sonraki aşaması adli işlemler olacak

Şehrin Haberi’nin daha önce yayımladığı “İstanbul merkezli 8 ilde ‘şeker’ soruşturması: 47 şüpheli ifadeye çağrıldı” haberinde de ticari kayıtlar, ürün hareketleri ve vergi belgeleri üzerinden yürütülen farklı bir gıda piyasası soruşturması aktarılmıştı. İki dosya arasında açıklanmış doğrudan bir bağlantı bulunmuyor.

Sebze-meyvede fahiş fiyat operasyonu kapsamında aramalarda elde edilen belge ve dijital materyallerin incelenmesi, hakkında gözaltı kararı bulunan şüphelilerin ifadelerinin alınması ve savcılığın sonraki adli kararları soruşturmanın seyrini belirleyecek. Mevcut aşamada kesinleşen olgu, 41 yönetici hakkında gözaltı kararı verilmesi ve 22 ilde 109 adreste eş zamanlı arama yapılması. Kesin suçluluk değerlendirmesi ancak yargılama sonunda verilecek ve kesinleşecek mahkeme kararıyla yapılabilecek.

Haber: Muhammet BAYRAKTAR