Envantere girecek ilk HÜRJET gökyüzüyle buluştu

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Hava Kuvvetleri Komutanlığına teslim edilmek üzere üretilen ilk HÜRJET, 30 Ağustos Zafer Bayramı’nın 104’üncü yıl dönümünde ilk uçuşunu başarıyla gerçekleştirdi. Son montaj faaliyetlerinin ardından yer ve taksi testlerini tamamlayan uçak, geliştirme çalışmalarında kullanılan ilk prototipin eşlik ettiği uçuşta 18 dakika havada kaldı ve emniyetli şekilde piste döndü. Böylece Türkiye’nin millî jet eğitim uçağı programında prototip testlerinden envantere giden sürece geçiş açısından kritik bir eşik daha aşıldı.

İlk HÜRJET 18 dakikalık uçuşunu tamamladı

Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, Hava Kuvvetleri Komutanlığına teslim edilecek uçağın yer ve taksi testlerinden sonra gökyüzüyle buluştuğunu açıkladı. Uçuşun 30 Ağustos’ta yapılmasına dikkat çeken Görgün, projede görev alan mühendis, teknisyen, Hava Kuvvetleri personeli ve diğer paydaşlara teşekkür etti.

Teslimat konfigürasyonundaki ilk HÜRJET’e uçuş sırasında geliştirme faaliyetlerinde kullanılan ilk prototip eşlik etti. 18 dakikalık uçuşun güvenli şekilde tamamlanması, teslimat öncesi test programının önemli aşamalarından biri olarak kayda geçti. Uçağın doğrudan envantere alındığı açıklanmadı; uçuş ve doğrulama faaliyetlerinin tamamlanmasının ardından teslimat sürecinin ilerlemesi bekleniyor. Bu uçuş, teslimat konfigürasyonundaki uçağın kendi uçuş test döngüsünün başladığı aşama oldu.

Program 2017’de başladı

Projenin geliştirme çalışmaları Ağustos 2017’de başladı. İlk uçakta enerji verme testi Aralık 2022’de, motor çalıştırma Ocak 2023’te, taksi testleri ise Mart 2023’te gerçekleştirildi. İlk prototip 25 Nisan 2023’te havalanarak 26 dakika uçtu; 14 bin feet irtifaya ve 250 knot hıza ulaştı.

İkinci prototipin ilk uçuşu 12 Kasım 2024’te gerçekleştirildi. Bu uçak 26 dakika havada kalırken 200 knot sürate ve 10 bin feet irtifaya çıktı. TUSAŞ’ın güncel verilerine göre iki prototiple bugüne kadar 500’ün üzerinde test uçuşu yapıldı. Test programında ses hızının aşılması ve 45 bin feet seviyesinin üzerine çıkılması da önemli kilometre taşları arasında yer aldı.

Test programı yalnızca Türkiye içindeki uçuşlarla sınırlı kalmadı. İlk prototip Akdeniz’i aşarak Mısır Uluslararası Havacılık ve Uzay Fuarı’na katıldı ve Giza Piramitleri üzerinde gösteri uçuşu gerçekleştirdi. Bu uçuşlar programın uluslararası tanıtım faaliyetleri arasında da yer aldı.

T-38 ve F-5’lerin yerini alması hedefleniyor

Millî jet eğitim uçağı, Hava Kuvvetleri Komutanlığında jet tekâmül eğitiminde kullanılan T-38 uçaklarının ve akrotim gösterilerinde görev yapan F-5’lerin yerini almak amacıyla geliştirildi. Tek motorlu ve tandem koltuk düzenine sahip platform, modern aviyonik sistemlerle yeni nesil savaş uçağı pilotlarının eğitim ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde tasarlandı.

Proje aynı zamanda yalnızca temel bir eğitim platformu olarak planlanmadı. Harbe hazırlığa geçiş, “red aircraft” görevleri ve akrotim gösterileri için farklı kullanım seçenekleri üzerinde de çalışılıyor. Bu yapı, pilotların temel eğitim sonrasında yüksek performanslı savaş uçaklarına geçmeden önce ileri jet eğitimini millî bir platform üzerinde tamamlayabilmesini amaçlıyor.

Teknik özellikleri dikkat çekiyor

TUSAŞ tarafından açıklanan teknik verilere göre uçak 13,6 metre uzunluğa, 9,5 metre kanat açıklığına ve 45 bin feet servis tavanına sahip. Azami hızı Mach 1,4 olarak verilen platformun menzili 1.060 deniz mili, faydalı yük kapasitesi ise 7 bin 500 libre. Uçakta GE F404-104 motoru kullanılıyor ve motorun açıklanan itki değeri 17 bin 700 libre.

İspanya’ya 30 uçaklık ihracat

Programın uluslararası boyutu da 2025 sonunda önemli bir aşamaya ulaştı. İspanya Hava ve Uzay Kuvvetleri için 30 uçaklık ihracat paketine ilişkin 2,6 milyar avroluk anlaşma yapıldığı açıklandı. Pakette uçakların yanı sıra ileri seviye pilot eğitimi, yer tabanlı simülasyon ve eğitim sistemleri, bakım-idame altyapısı ile uzun vadeli operasyonel destek unsurları bulunuyor.

İspanya programındaki teslimatların 2028’de başlaması planlanıyor. Avrupa Birliği ve NATO üyesi bir ülkenin Türkiye’de geliştirilen jet eğitim uçağını tercih etmesi, projenin ihracat boyutunu güçlendiren önemli bir aşama oldu.

Envanter yolunda kritik eşik

30 Ağustos’ta havalanan ilk HÜRJET, daha önce test amacıyla üretilen prototiplerden farklı olarak Hava Kuvvetleri Komutanlığına teslim edilmek üzere hazırlanan uçak olması nedeniyle programda yeni bir dönemi temsil ediyor. Seri üretim ve montaj faaliyetleri diğer teslimat konfigürasyonundaki uçaklar için de sürüyor.

Test programının başarıyla tamamlanmasının ardından uçağın Hava Kuvvetleri envanterine katılması hedefleniyor. Böylece 2017’de başlayan tasarım ve geliştirme süreci, operasyonel kullanım aşamasına doğru ilerlemiş olacak.

Haber: Muhammet BAYRAKTAR