İstanbul’da 39 ilçenin dengesi değişti: İBB Meclisi’nde son durum

0

BEĞENDİM

0

İstanbul’da 31 Mart 2024 seçimlerinden sonra ortaya çıkan belediye haritası ile bugünkü yönetim haritası artık farklı. Sandıkta CHP 39 ilçenin 26’sını, AK Parti 13’ünü kazanmıştı. İstifalar, parti geçişleri, görevden uzaklaştırmalar ve başkan vekili seçimleri sonrasında 28 Eylül 2026 itibarıyla ilçe yönetimlerinde AK Parti 21, CHP 16 belediyede bulunuyor; Esenyurt ve Şişli kayyım tarafından yönetiliyor. Bu çarpıcı değişim, İBB Meclisi çoğunluğunun da otomatik olarak el değiştirdiği anlamına gelmiyor. İstanbul’daki siyasi dengeyi anlamak için seçim sonucunu, bugün belediyeyi kimin yönettiğini ve büyükşehir meclisindeki üyelikleri ayrı ayrı okumak gerekiyor.

İstanbul’da 39 ilçenin yönetimi nasıl değişti?

İlk ayrım seçim gecesindeki 26–13 sonucuyla başlıyor. Bu rakam, seçmenin belediye başkanlığı yarışında verdiği kararı gösteriyor ve sonradan yapılan parti değişiklikleriyle geçmişe dönük olarak değişmiyor. Şehrin Haberi’nin 2024’te CHP’nin kazandığı ilçeleri sıralayan haberi, bu başlangıç haritasını ayrıntılı biçimde ortaya koyuyor. Bugünkü 21–16–2 hesabı ise aynı seçimin yeniden sayımı değil; ilçelerde yönetimi fiilen üstlenen siyasi isimlerin dağılımı.

Beykoz Belediye Başkan Vekili Özlem Vural Gürzel’in AK Parti’ye katılması doğrudan parti değişikliğinin örneklerinden biri. Ardından CHP’den seçilen Tuzla Belediye Başkanı Eren Ali Bingöl ve Çekmeköy Belediye Başkanı Orhan Çerkez AK Parti’ye geçti. Şile Belediye Başkan Vekili Sacit Terzi de aynı yönde karar aldı. 1 Ağustos’taki katılım töreninde belediye başkanlarının yanı sıra ilçe meclis üyelerinin ve İBB Meclisi’nde görev yapan bazı üyelerin isimleri açıklandı. Her bir geçişin büyükşehir aritmetiğine etkisi, ilgili kişinin hangi mecliste görev yaptığına bağlı.

Gaziosmanpaşa ve Bayrampaşa’daki değişim farklı bir süreçten kaynaklandı. Seçilmiş belediye başkanlarının görevden uzaklaştırılmasının ardından ilçe belediye meclisleri başkan vekili seçti; yönetim AK Partili isimlere geçti. Esenyurt ile Şişli’de ise kayyım yönetimi bulunuyor. Dolayısıyla bu dört ilçeyi, belediye başkanının kendi kararıyla parti değiştirdiği ilçelerle aynı başlık altında toplamak hukuki ve siyasi farkları gizler. Ağustos başında bütün bu süreçlerin oluşturduğu ara dağılım 19 AK Parti, 18 CHP ve iki kayyım belediyesi olarak aktarılmıştı.

Eylül ayında Üsküdar ve Adalar’daki seçimler hesabı yeniden değiştirdi. Üsküdar’da yenilenen başkan vekili seçimini AK Partili Dündar Ziya Gültekin kazandı. Adalar’da Kemal Türkyılmaz başkan vekili seçildi. Böylece AK Parti’nin yönettiği ilçe sayısı 21’e yükseldi; CHP’nin yönettiği ilçe sayısı 16’ya geriledi. İki isim AK Parti İstanbul İl Başkanlığının belediye başkanları listesinde başkan vekili olarak yer alıyor. Bununla birlikte Üsküdar ve Adalar’da 2024’te seçmeni temsil etmek üzere göreve gelen başkanların seçimdeki parti etiketi, sonradan yapılan başkan vekili seçimleriyle silinmiş olmuyor.

Rakamları yan yana koyunca değişimin boyutu görülüyor: AK Parti’nin yönettiği ilçe sayısı seçimde kazandığı 13’ün sekiz üzerine çıktı. CHP’nin yönettiği ilçe sayısı ise seçimde kazandığı 26’nın on altında. İki kayyım belediyesi farkın kalan bölümünü açıklıyor. Ancak bu matematik, “sekiz belediye başkanı parti değiştirdi” demek için kullanılamaz. Doğrudan transferler, meclis içinden seçilen vekiller ve idari görevlendirmeler farklı yollarla aynı yönetim tablosunu etkiledi.

İBB Meclisi sandalye sayısı neden ayrı hesaplanmalı?

İBB Meclisi’nin siyasi dağılımı, 39 belediyenin yönetim renkleri sayılarak bulunamaz. Büyükşehir meclisinde ilçe belediye başkanlarının yanı sıra ilçelerden gelen meclis üyeleri de yer alıyor. Bir ilçedeki dört meclis üyesinin parti değiştirmesi büyükşehirde dört sandalyenin yer değiştirdiği anlamına ancak bu dört kişinin İBB üyesi olması halinde gelir. Başkan vekili seçiminde kimin kazandığı da seçilmiş başkanın üyelik statüsünü kendiliğinden sona erdirmez.

Üsküdar örneği bu farkı gözle görülür hale getirdi. Şehrin Haberi’nin incelemesine göre CHP’den AK Parti’ye geçen Ahmet Başbaydar, Ayhan Aydın, Hüseyin Kazan ve Tahsin Usta, Üsküdar Belediye Meclisi üyesiydi; İBB Meclisi üyesi değildi. Dört geçiş ilçedeki meclis hesabını değiştirdi ama İBB’ye doğrudan dört yeni AK Parti sandalyesi eklemedi. Üsküdar başkan vekili seçiminin sonucu ile büyükşehirdeki üyelik listesini tek bir değişim gibi sunmak bu nedenle okuyucuyu yanıltır.

Öte yandan 1 Ağustos katılım listesinde Şile’den Ahmet Coşkun ve Ümraniye’den Yakup Fındık hem ilçe hem İBB meclis üyesi olarak belirtildi. 17 Eylül’de İBB ve Kartal Belediye Meclisi üyesi Ekrem Eray Arda, CHP’den istifa ettiğini meclis oturumunda duyurdu. İstifa, başka bir partiye katılımla eş anlamlı değil. Arda’nın sonraki siyasi kaydı teyit edilmeden sandalyeyi AK Parti hanesine eklemek de CHP hanesinde bırakmak da güncel dağılım için güvenilir yöntem olmaz.

301 ile 316 arasındaki fark ne anlatıyor?

Şehrin Haberi’nin 12 Eylül tarihli İBB Meclisi analizinde kamuoyuna yansıyan CHP 155, AK Parti 136, MHP 6, BBP 2 ve bağımsız 2 üyelik tablo incelendi. Bu beş sayının toplamı 301. Aynı analizde 2024 seçimleri sonrasındaki başlangıç meclisi 316 üyeli olarak verildi. İki toplam arasında 15 kişilik açıklanmamış fark bulunuyor. Bu nedenle 301 kişilik parçalı döküm, 28 Eylül için eksiksiz ve kesin sandalye tablosu olarak kullanılamaz. Üstelik 17 Eylül’deki istifa, söz konusu analizden sonra gerçekleşti.

Bu farkın hangi üyelik statülerinden kaynaklandığını tahminle doldurmak doğru olmaz. Görevden uzaklaştırılmış seçilmiş başkan, başkan vekili, istifa etmiş üye, bağımsız üye ve parti değiştirmiş İBB üyesi ayrı ayrı doğrulanmalı. Meclis toplantısına fiilen katılabilecek kişi sayısı ile hukuken üyeliği süren kişilerin sayısı da aynı soruya yanıt vermeyebilir. Olası bir gizli oylamada sandalye etiketinin, kullanılacak oyun yönünü kesin olarak göstermediği Üsküdar’daki başkan vekili yarışında da görüldü.

Bugün güvenle söylenebilen sonuç şu: AK Parti, İstanbul’un ilçe belediyelerinin fiilî yönetiminde CHP’nin önüne geçti. İBB Meclisi çoğunluğunun da el değiştirdiği iddiası ise eksiksiz isim bazlı döküm olmadan doğrulanamaz. İBB’nin resmî meclis üyeleri listesi güncel parti kayıtlarıyla karşılaştırılıp açık bir toplam yayımlandığında büyükşehirdeki net sandalye farkı hesaplanabilir. Sandıkta 26–13 olan ilçe sonucu ile yönetimdeki 21–16–2 tablosu arasındaki mesafe, İstanbul siyasetindeki değişimi gösteriyor; mecliste kimin çoğunlukta olduğunu tek başına söylemiyor.