Şekerli içecek ve atıştırmalıklara katkı payı gündemde: Taslağın ayrıntıları ortaya çıktı

0

BEĞENDİM

0

Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlandığı belirtilen “Sağlıklı Hayata Katkı Fonu” taslağı, bazı yiyecek ve içeceklerden yeni bir mali pay alınmasını gündeme taşıdı. Basına yansıyan çalışmada şekerli içecekler, belirli atıştırmalıklar ve nişasta bazlı şeker içeren ürünler yer alıyor. Ancak açıklanan tutarlar henüz yürürlüğe girdiği doğrulanmış bir uygulamayı ifade etmiyor.

Sağlıklı beslenme ve koruyucu sağlık hizmetlerine kaynak oluşturmayı amaçladığı belirtilen yeni fon hazırlığı, marketlerde satılan bazı ürünlerin fiyatlarına ilişkin soruları beraberinde getirdi. Türkiye Gazetesi’nin 1 Ekim tarihli haberine göre, Sağlık Bakanlığı bünyesinde hazırlanan 25 maddelik taslağın, AK Parti grubundaki çalışmaların ardından kanun teklifine dönüştürülerek ekim veya kasım ayında TBMM’ye sunulması öngörülüyor. Bu takvim, basına aktarılan bir hedef niteliğinde bulunuyor.

Konu yalnızca ekim ayında ortaya çıkan bir hazırlık da değil. EKONOMİ gazetesinde Mehmet Kaya imzasıyla 4 Haziran 2026’da yayımlanan haberde, gazetenin elde ettiği taslak üzerinden fonun gelir kaynakları ve önerilen kesintiler aktarılmıştı. Haziran ve ekim haberleri, aynı isimle anılan fon hazırlığının farklı tarihlerde kamuoyuna yansıdığını gösteriyor.

Şekerli içeceklerde miktara göre kademeli pay öneriliyor

Basına yansıyan taslakta, içeceklerden alınacak katkı payının ürünün şeker yoğunluğuna göre hesaplanması öngörülüyor. Sputnik Türkiye’nin 12 Ekim tarihli haberinde aktarılan tutarlar şöyle:

Ürün veya şeker içeriği| Taslakta aktarılan katkı payı

100 mililitrede 5–7,5 gram şeker içeren içecekler| Her 100 mililitre için 1 TL

100 mililitrede 7,5 gramdan 11 grama kadar şeker içeren içecekler| Her 100 mililitre için 2 TL

100 mililitrede 11 gram ve üzeri şeker içeren içecekler| Her 100 mililitre için 5 TL

Aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen atıştırmalık gıdalar| Satış fiyatının yüzde 20’si

Bu rakamlar taslak haberlerinde yer alan önerilerdir; kesinleşmiş tahsilat tutarları olarak değerlendirilmemelidir. Ayrıca aktarılan metinde şeker aralıklarının sınırlarının uygulamada nasıl ayrılacağı, nihai düzenlemeyle açıklığa kavuşturulması gereken ayrıntılar arasında bulunuyor.

Nişasta bazlı şeker içeren ürünlerde daha yüksek oran

EKONOMİ gazetesinin yayımladığı taslak ayrıntılarına göre, nişasta bazlı şeker içeren ürünler için ayrı bir hesaplama öneriliyor. Bu kapsamdaki içeceklerde, belirtilen en yüksek içecek katkı payının iki katı olan 100 mililitre başına 10 TL; ilgili atıştırmalık grubunda ise yüzde 20’lik oranın iki katı olan yüzde 40 katkı payı öngörülüyor. Haberde, bu ayrımın ürünün içerdiği şeker miktarından bağımsız uygulanmasının tasarlandığı aktarılıyor.

Bununla birlikte, hangi ürünlerin “aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen atıştırmalık” sınıfında sayılacağına ilişkin kesin bir resmî listeye araştırmada ulaşılamadı. Dolayısıyla bütün bisküvilerin, çikolataların, cipslerin veya paketli yiyeceklerin otomatik olarak kapsama alındığını söylemek için yeterli doğrulama bulunmuyor. Ürün tanımlarının, istisnaların ve hesaplama yönteminin netleşmesi gerekiyor.

Ödeme üretici ve ithalatçıdan alınacak, fiyat etkisi belirsiz

Kocatepe gazetesinin taslakla ilgili haberinde, katkı paylarının ürünleri üreten veya ithal eden gerçek ve tüzel kişilerden tahsil edilmesinin planlandığı belirtiliyor. Buna göre, basına yansıyan modelde ödeme yükümlüsü olarak üretici ve ithalatçılar gösteriliyor.

Bu maliyetin ne kadarının tüketiciye yansıtılacağı ise henüz bilinmiyor. Üreticilerin fiyatlandırma kararlarına bağlı olarak raf fiyatlarında artış yaşanması mümkün olsa da, “yüzde 20 katkı payı bütün ürünlere doğrudan yüzde 20 zam getirecek” şeklinde kesin bir hesap yapmak mevcut bilgilerle mümkün değil.

Fonun hedefinde okul beslenmesi ve çocuk sağlığı var

Cumhuriyet’in 1 Ekim tarihli haberine göre, toplanacak kaynağın okul beslenme programları, çocukluk çağı obezitesiyle mücadele, diş sağlığı taramaları, spor yatırımları ve sağlıklı yaşam projelerinde kullanılması hedefleniyor. Sigara bırakma polikliniklerinin kapasitesinin artırılması ve tütüne bağlı hastalıklara yönelik çalışmalar da planlanan kullanım alanları arasında yer alıyor.

Fon hazırlığı tütün ürünlerini de kapsıyor. Türkiye Gazetesi’nin aktardığı taslakta paketli tütün ürünlerinden paket başına 20 TL, paketsiz tütünden kilogram başına 100 TL alınması öneriliyor. Yıllık 5,5 milyar paket tüketim varsayımı üzerinden yalnızca sigaradan yaklaşık 110 milyar TL gelir hesaplanıyor. Bu tutar, gerçekleşmiş gelir değil, taslağa ilişkin bir projeksiyon niteliğinde.

Araştırmanın tamamlandığı 13 Ekim 2026 itibarıyla, kamuoyuna yansıyan bilgiler bir fon ve katkı payı hazırlığını işaret ediyor. Ancak uygulamanın başladığı, kesin ürün listesinin açıklandığı veya tahsilat tarihinin belirlendiği doğrulanamıyor. Tüketicilerin ve gıda sektörünün beklediği temel açıklamalar; kapsamın hangi ürünlerden oluşacağı, nihai oranlar, yürürlük takvimi ve fon kaynaklarının nasıl denetleneceği üzerinde yoğunlaşıyor.

Derleyen: Dilek BAKAN