Süresiz nafaka düzenlemesi Meclis’e geliyor: Yeni sistem ne getirecek?

0

BEĞENDİM

0

Süresiz nafaka düzenlemesi için yeni yasal çalışma Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşınıyor. Adalet Bakanı Akın Gürlek, Meclis kapanmadan önce konu üzerinde çalışma yaptıklarını, yeni yasama döneminin başlamasıyla hazırlanan paketi TBMM’ye sunacaklarını açıkladı. Ancak 6 Ekim 2026 itibarıyla paket henüz Meclis’e sunulmuş değil; nafakanın kaç yıl olacağı, hangi koşullarda uzatılacağı ve mevcut nafaka kararlarının nasıl etkileneceği de kesinleşmiş değil.

Süresiz nafaka düzenlemesi Meclis’e geliyor

Yeni çalışmanın hukuki zemini, Anayasa Mahkemesinin Türk Medeni Kanunu’nun 175’inci maddesindeki “süresiz olarak” ibaresini iptal eden kararıyla oluştu. Anayasa Mahkemesi 4 Haziran 2026 tarihli kararında, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafın diğer taraftan hiçbir süre ölçütü bulunmaksızın süresiz nafaka isteyebilmesine imkân veren ibareyi Anayasa’ya aykırı buldu.

Anayasa Mahkemesinin resmî karar duyurusunda, iptal hükmünün kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe gireceği açıkça belirtildi.

Anayasa Mahkemesinin süresiz nafakaya ilişkin resmî kararı

Karar 30 Eylül 2026’da yayımlandı. Bu nedenle kamuoyunda kullanılan “süresiz nafaka kaldırıldı” ifadesi tek başına eksik kalıyor. Yoksulluk nafakası kurumu ortadan kaldırılmadı. İptal edilen bölüm, nafakanın herhangi bir süre kriteri olmadan süresiz talep edilmesine imkân veren ifade oldu. Yeni sistemin sınırları ise kanun koyucunun yapacağı düzenlemeyle belirlenecek.

Şehrin Haberi de Anayasa Mahkemesinin kararını daha önce okuyucularına duyurmuştu.

Şehrin Haberi – AYM’nin süresiz nafaka kararı

AYM hangi kriterleri işaret etti?

Anayasa Mahkemesi, nafakanın süresi belirlenirken tek tip bir formül yerine somut olayın şartlarının dikkate alınması gerektiğini vurguladı. Mahkeme; evliliğin süresi, nafaka alacaklısının yaşı, eğitim ve sağlık durumu, çalışma hayatına katılabilme imkânı ve ekonomik ihtiyaçlarını kendi imkânlarıyla karşılayabilme kapasitesi gibi ölçütlerin değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Kararda ayrıca yoksulluk nafakasının kural olarak belirli süreyle sınırlandırılabileceği, ancak bazı özel durumlarda açık ve öngörülebilir şartların bulunması hâlinde nafakanın yaşam boyunca devam etmesine de imkân tanınabileceği ifade edildi.

Başka bir ifadeyle AYM, bütün dosyalar için otomatik “ömür boyu nafaka” anlayışına karşı çıktı; fakat sağlık, yaş, çalışma imkânının bulunmaması veya ekonomik bağımsızlık kazanmanın mümkün olmadığı istisnai durumlarda uzun süreli ya da yaşam boyu nafaka ihtimalini bütünüyle ortadan kaldırmadı.

Süresiz nafaka düzenlemesi hazırlanırken bu anayasal çerçevenin dikkate alınması gerekecek. Ancak Bakanlığın nihai formülü henüz açıklanmadığı için “evlilik süresi kadar nafaka”, “beş yıl sınırı” veya benzeri rakamlar şu aşamada kesinleşmiş kanun hükmü olarak yazılamaz.

Mevcut nafakalar hemen sona ermeyecek

AYM kararının 30 Eylül’de yayımlanması, halen nafaka alan ya da ödeyen kişilerin mevcut mahkeme kararlarının aynı gün sona erdiği anlamına gelmiyor. İptal hükmü dokuz aylık geçiş süresinin sonunda yürürlüğe girecek. Bu süre, TBMM’nin yeni hukuki çerçeveyi oluşturabilmesi için tanındı.

Daha önemlisi, hazırlanacak yeni paketin geçmişte verilmiş nafaka kararlarına nasıl uygulanacağı henüz bilinmiyor. Mevcut kararların yeniden değerlendirilip değerlendirilmeyeceği, bir geçiş hükmü getirilecekse bunun kapsamı ve devam eden davaların hangi kurallara tabi olacağı ancak teklif metni yayımlandığında netleşecek.

Bu nedenle bugün için “mevcut süresiz nafakalar otomatik olarak bitti” veya “bütün nafaka dosyaları yeniden açılacak” şeklinde bir sonuç çıkarmak hukuken doğru değil.

Mecliste ayrı bir nafaka teklifi zaten bulunuyor

Süresiz nafaka düzenlemesi tartışılırken TBMM’de daha önce sunulmuş ayrı bir kanun teklifi de bulunuyor. TBMM’nin resmî kayıtlarına göre 25 Aralık 2025’te Başkanlığa verilen 2/3449 esas numaralı teklif halen Adalet Komisyonunda.

TBMM’nin 2/3449 esas numaralı nafaka teklifi kaydı

Teklif, çalışabilir durumdaki nafaka alacaklısının İŞKUR’a kayıt yaptırarak aktif iş arama yükümlülüğünü yerine getirmesini; kendisine önerilen iş, mesleki eğitim, işbaşı eğitim veya danışmanlık programlarını haklı neden olmadan reddetmesi hâlinde mahkemenin nafakayı azaltabilmesini veya kaldırabilmesini öngörüyor.

Ancak 2/3449 numaralı teklif ile Adalet Bakanı Gürlek’in 6 Ekim’de açıkladığı yeni paket aynı çalışma değil. Mevcut teklif bir milletvekili kanun teklifi olarak komisyonda bulunurken, Bakanlığın hazırladığı yeni paket AYM’nin iptal kararı sonrasında ortaya çıkan hukuki ihtiyaca cevap vermeyi amaçlıyor.

Yeni sistemde iki tarafın hakkı dengelenecek

AYM kararının temel yaklaşımı, boşanma sonrasında yoksulluğa düşen eşin korunması ile nafaka yükümlüsünün herhangi bir ölçüt olmadan ömür boyu yükümlülük altında bırakılmaması arasında makul denge kurulması.

Mahkeme, taraflardan biri lehine diğer taraf üzerinde olağan dışı ve ölçüsüz bir külfet oluşturan sistemin temel haklar arasındaki dengeyi bozabileceğini değerlendirdi.

Bu nedenle yeni düzenlemede yalnız evlilik süresinin değil, kişinin yaşı, sağlık durumu, eğitim seviyesi, çalışma imkânı, ekonomik bağımsızlık kazanma kapasitesi ve somut ihtiyaçlarının birlikte değerlendirilmesi bekleniyor.

Süresiz nafaka düzenlemesi böylece herkese aynı süreyi uygulayan tek bir matematik formülünden çok, kanunda açık kriterler belirlenerek hâkime somut olayın şartlarını değerlendirme imkânı veren bir modele dönüşebilir.

Süreçte bundan sonra ne olacak?

Bundan sonraki kritik aşama Adalet Bakanlığınca hazırlanan paketin TBMM’ye resmen sunulması olacak. Teklif metni ortaya çıktığında nafaka süresinin hangi ölçütlerle belirleneceği, hangi durumlarda uzatılabileceği, hangi şartlarda yaşam boyu nafaka verilebileceği ve mevcut kararların nasıl etkileneceği görülecek.

Süresiz nafaka düzenlemesi açısından bugün kesin olan üç nokta bulunuyor: Anayasa Mahkemesi “süresiz olarak” ibaresini iptal etti; iptal hükmü dokuz aylık geçiş süresinin sonunda yürürlüğe girecek; Adalet Bakanlığı ise yeni paketi TBMM’ye sunacağını açıkladı.

Paketin ayrıntıları Meclis’e sunulmadan “nafaka artık şu kadar yıl olacak” şeklinde kesin süre vermek için ise henüz erken.

Haber: Muhammet BAYRAKTAR