E-ticarette sahte yorum: Erişim engeli kararı geldi

0

BEĞENDİM

0

Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Reklam Kurulu, e-ticarette tüketicilerin satın alma kararlarını yapay biçimde etkileyen sahte yorum, yıldız, beğeni, takipçi, görüntüleme, favoriye ekleme ve sepete ekleme gibi hizmetlere karşı denetimlerini sıkılaştırdı. E-ticarette sahte yorum uygulamalarıyla ürün veya işletmelerin gerçekte olduğundan daha popüler gösterilmesi haksız ticari uygulama olarak değerlendiriliyor. Mevzuata aykırı içeriklerin kaldırılmaması halinde ilgili internet siteleri için erişim engeli gündeme gelebiliyor.

Ticaret Bakanlığının 9 Nisan 2026 tarihli 368 sayılı Reklam Kurulu kararlarında, ücret karşılığında Google ve e-ticaret platformları için yorum, 5 yıldız, takipçi, beğeni, görüntüleme, değerlendirme, favoriye ekleme ve sepete ekleme hizmetleri sunan internet siteleri incelendi. Kurul, bu hizmetlerin gerçek kullanıcı deneyimini yansıtmadığını ve tüketicilerin ekonomik davranışlarını yanıltıcı biçimde etkileyebildiğini belirledi.

E-ticarette sahte yorum neden yasaklanıyor?

Reklam Kurulu kararlarında yalnızca sahte olumlu yorumlar değil, olumsuz kullanıcı değerlendirmelerinin görünürlüğünün azaltılması da inceleme konusu yapıldı. Bazı internet sitelerinin işletmeler için olumlu yorum ve yapay etkileşim paketleri sunduğu, buna karşılık olumsuz yorumların tüketiciler tarafından görülmesinin önüne geçilebildiği tespit edildi.

Kurul, mal veya hizmet satın almayan kişilerin yorum yapmaya yönlendirilmesini de yanıltıcı uygulama kapsamında ele alıyor. Çünkü yüksek yıldız ortalaması, yüzlerce olumlu yorum veya yoğun takipçi sayısı tüketicide ürünün daha güvenilir ve daha çok tercih edildiği izlenimini oluşturabiliyor. Bu göstergelerin ücret karşılığında üretilmesi, tüketicinin gerçek bilgiye dayanarak karar vermesini zorlaştırıyor.

Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu kararlarında tüketicilerin internet ortamında gördüğü yorum ve puanların ticari amaçlarla manipüle edilmesine ilişkin ayrıntılı örnekler yayımlanıyor. Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu kararları Bakanlığın tüketici yorumlarına ilişkin denetimlerinde, yorum ve derecelendirmelerin ilgili mal veya hizmeti gerçekten satın alan tüketiciler tarafından yapıldığının doğrulanmasına önem veriliyor.

E-ticarette sahte yorum denetimleri, Bakanlığın piyasa gözetimi ve tüketiciyi koruma faaliyetlerinin dijital alandaki ayağını oluşturuyor. Şehrin Haberi daha önce Ticaret Bakanlığının Ordu ve Giresun’daki piyasa denetimini de okurlarına aktarmıştı. Fındık piyasası denetimi haberini okuyun Her iki süreçte de ortak nokta, tüketicinin ve piyasa düzeninin mevzuata aykırı uygulamalara karşı korunması.

Erişim engeli hangi durumda uygulanacak?

E-ticarette sahte yorum ve yapay etkileşim satışı yapan internet siteleri hakkında uygulanacak işlem dosyanın niteliğine göre değişiyor. Reklam Kurulu, mevzuata aykırı içeriklerin kaldırılması için internet sitesi sahiplerine bildirim yapılmasına karar verebiliyor. Resmî kararlarda, bildirime rağmen aykırı içeriklerin 24 saat içinde kaldırılmaması halinde site içeriğinin tamamına yönelik erişimin engellenebileceği örnekler bulunuyor.

368 sayılı Reklam Kurulu kararlarından birinde, sahte yorum ve etkileşim hizmetleri sunan bir internet sitesi hakkında aykırı içeriklerin kaldırılması için elektronik posta yoluyla bildirim yapılması kararlaştırıldı. İçeriğin 24 saat içinde kaldırılmaması halinde, aykırılığın ana sayfada bulunması nedeniyle sitenin tamamına erişimin engellenmesine karar verildi.

Bu uygulamaların hukuki çerçevesini 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği oluşturuyor. Reklam Kurulu, tüketiciyi yanıltan ticari uygulamalar hakkında durdurma, idari para cezası ve şartların oluşması halinde erişim engeli gibi yaptırımlar uygulayabiliyor.

Gerçek tüketici yorumları da korunuyor

Denetimlerin diğer ayağını gerçek kullanıcı değerlendirmelerinin görünürlüğü oluşturuyor. Ticaret Bakanlığı, tüketicilerin gerçekten satın aldığı ürün veya hizmetlere ilişkin yorumların haklı bir gerekçe olmaksızın yayımlanmamasını da haksız ticari uygulama kapsamında değerlendirebiliyor. Platformların yorumları hangi ölçütlerle yayımladığı, reddettiği veya sıraladığı konusunda açık kurallar kullanması da tüketicinin değerlendirmelerin güvenilirliğini anlayabilmesi bakımından önem taşıyor.

Böylece düzenleme yalnızca sahte olumlu yorumların üretilmesini değil, gerçek olumsuz deneyimlerin görünmez hale getirilmesini de kapsıyor.

Ticaret Bakanlığı, 2026 yılının ilk sekiz ayında yaklaşık 26 bin başvurunun değerlendirilmesi sonucunda aldatıcı reklamlar ve haksız ticari uygulamalar nedeniyle toplam 218 milyon 478 bin 14 lira idari para cezası uygulandığını açıkladı. Reklam Kurulunun 13 Ağustos 2026 tarihli toplantısında da 105 dosya görüşüldü; mevzuata aykırı bulunan 87 dosya hakkında 32 milyon 683 bin 631 lira ceza kararı verildi.

E-ticarette sahte yorum denetimi işletmeler açısından da önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Ücretli yorum, yıldız, takipçi veya yapay etkileşim hizmetlerinden yararlanılması, ticari görünürlüğü kısa vadede artırsa bile idari yaptırım ve erişim engeli riski doğurabiliyor.

Tüketicilerin ise alışveriş sırasında yalnız yorum sayısına veya yıldız ortalamasına değil, değerlendirmelerin içeriğine, satıcının geçmişine ve farklı kullanıcı deneyimlerine birlikte bakması önem taşıyor. E-ticarette sahte yorum ve yapay etkileşimlere yönelik denetimler, dijital ticarette güvenilir bilgi akışını korumayı amaçlıyor.

Haber: Muhammet BAYRAKTAR