Karadeniz güvenliği için diplomasi trafiği: FİDAN’dan yeni mesaj

0

BEĞENDİM

0

Dışişleri Bakanı Hakan FİDAN, Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de yaptığı açıklamada Rusya-Ukrayna savaşının Karadeniz’e daha fazla yayılmasını önlemek için diplomatik temasların sürdüğünü söyledi. FİDAN, Türkiye’nin taraflarla görüştüğünü, çeşitli teklifler sunduğunu ve gelen cevapları ortak bir anlayışa dönüştürmek amacıyla çalıştığını belirtti. Açıklama, Karadeniz güvenliği konusunda Ankara’nın arabuluculuk ve gerilimi sınırlama çabalarını sürdürdüğünü gösterdi.

FİDAN, resmî temaslar kapsamında Bakü’de Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun BAYRAMOV ile görüştü ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham ALİYEV tarafından kabul edildi. İki dışişleri bakanı görüşmelerin ardından ortak basın toplantısı düzenledi. FİDAN, Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin Türkiye’nin başından beri aynı yaklaşımı koruduğunu, savaşın başlamaması, yayılmaması ve mümkün olan en kısa sürede durdurulması gerektiğini ifade etti.

Türkiye’nin savaş boyunca Tahıl Koridoru Anlaşması, esir takasları ve tarafların İstanbul’da bir araya getirilmesi gibi girişimlerde bulunduğunu hatırlatan FİDAN, Birleşmiş Milletler, ABD ve diğer aktörlerin de barış arayışlarını sürdürdüğünü söyledi. Ankara’nın özellikle Karadeniz’e yönelik çalışmalarının devam ettiğini belirten FİDAN, taraflarla yürütülen temaslarda karşılıklı cevapların birbirine yaklaştırılmaya çalışıldığını kaydetti.

FİDAN’ın açıklamasında öne çıkan başlıklardan biri, savaşın son dönemde daha geniş bir alana yayılması oldu. Ticari alanların, altyapı ve üstyapı unsurlarının hedef haline geldiğini belirten FİDAN, sivil kayıpların arttığına dikkat çekti. Türkiye’nin temel hedefinin savaşın tamamen sona ermesi olduğunu vurgulayan FİDAN, bunun hemen mümkün olmaması halinde kritik alanlarda saldırıların sınırlandırılmasına yönelik ara formüllerin değerlendirilebileceğini daha önce de dile getirmişti.

Karadeniz güvenliği için taraflarla temas sürüyor

Karadeniz güvenliği, Türkiye açısından yalnız askerî riskler nedeniyle değil, ticaret, enerji ve gıda güvenliği üzerindeki etkileri bakımından da önem taşıyor. FİDAN, temmuz ayında Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy SİBİHA ile düzenlediği ortak basın toplantısında Karadeniz’de seyrüsefer emniyeti ve ticari güvenliğin hayati önemde olduğunu söylemişti. Türkiye’nin hem Rusya hem Ukrayna ile bu konuda temas yürüttüğünü açıklayan FİDAN, enerji güvenliği ve deniz ulaşımının çatışmanın dışında tutulmasına yönelik alternatif tekliflerin masada olduğunu belirtmişti.

Karadeniz güvenliği açısından risklerin yalnız Rusya ve Ukrayna’yı ilgilendirmediğine dikkat çeken Ankara, kıyıdaş ülkelerle güvenlik iş birliğini de sürdürüyor. Türkiye, Romanya ve Bulgaristan tarafından oluşturulan Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu, savaş nedeniyle denize sürüklenen mayınların oluşturduğu tehdide karşı seyrüsefer emniyetini destekliyor. FİDAN, haziran ayında Bulgaristan Dışişleri Bakanı ile yaptığı ortak açıklamada bu mekanizmanın Karadeniz’de önemli bir görev üstlendiğini belirtmişti.

Türkiye’nin yaklaşımında, savaşın tamamını kısa vadede sona erdirecek bir uzlaşma sağlanamasa bile belirli alanların çatışma dışında tutulması fikri öne çıkıyor. Ankara’nın daha önce gündeme getirdiği modelde enerji altyapısının ve Karadeniz’deki ticari seyrüseferin hedef alınmaması amaçlanıyor. Böyle bir mekanizmanın kurulabilmesi için hem Moskova’nın hem Kiev’in kabul edebileceği güvenlik taahhütleri ve uygulama koşullarının oluşturulması gerekiyor.

FİDAN’ın Bakü’de sözünü ettiği “cevapların uyumlaştırılması” ifadesi de diplomatik çalışmanın bu aşamasına işaret ediyor. Türkiye, iki tarafla doğrudan temas kurabilen ülkelerden biri olarak, Karadeniz güvenliği için farklı pozisyonların ortak bir çerçeveye taşınabileceği bir formül üzerinde çalışıyor.

Ağustos ayında Anadolu Ajansı Editör Masası’nda konuşan FİDAN da ticari gemilere yönelik saldırıların ciddi endişe yarattığını ifade etmiş, iki tarafa Karadeniz’de bir moratoryum mekanizması kurulmasına ilişkin çağrı iletildiğini açıklamıştı. Şehrin Haberi’nde yayımlanan OMSKIY-107 haberi de Karadeniz’de sivil deniz trafiğine ilişkin riskleri gündeme taşımıştı. Bu açıklamalar, Bakü’de verilen son mesajın Türkiye’nin diplomatik çizgisinin devamı niteliğinde olduğunu ortaya koyuyor.

Tahıl anlaşmasının deneyimi yeniden gündemde

Türkiye’nin daha önce Birleşmiş Milletler ile birlikte yürüttüğü Karadeniz Tahıl Girişimi, savaş devam ederken belirli bir alanda tarafların ortak taahhüt verebildiğini göstermişti. FİDAN, geçmiş açıklamalarında bu mekanizmanın Ukrayna tahılının dünya pazarlarına ulaşmasını sağladığını, fiyatlar ve özellikle Afrika’daki gıda güvenliği açısından önemli sonuçlar doğurduğunu vurgulamıştı.

Bakü’deki açıklamasında savaşın enerji fiyatları, gıda güvenliği ve çevre üzerinde daha ağır sonuçlar oluşturabileceği uyarısında bulunan FİDAN, çatışmanın başka Avrupa ülkelerine yayılması ihtimalinin de dikkate alınması gerektiğini söyledi. Türkiye’nin önceliği, Karadeniz güvenliği için Moskova ve Kiev arasında uygulanabilir bir zemin oluşturmak ve savaşın coğrafi olarak genişlemesini önlemek olarak öne çıkıyor.

Bakü temaslarında başka hangi başlıklar konuşuldu?

FİDAN, ortak basın toplantısında İran çevresindeki gelişmelere de değinerek Hürmüz Boğazı’nda güvenli, kesintisiz ve serbest geçişlerin yeniden sağlanması gerektiğini söyledi. Türkiye-Azerbaycan ulaşım bağlantıları kapsamında Kars-Dilucu Demiryolu’nun 2029 sonuna doğru tamamlanmasının hedeflendiğini açıklayan FİDAN, Türk Devletleri Teşkilatı Dışişleri Bakanları Konseyi toplantısının 29 Ekim’de, teşkilatın 13. Zirvesi’nin ise 30 Ekim’de Ankara’da yapılacağını da duyurdu.

Haber: Muhammet BAYRAKTAR