Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi revizyonu: MHP freni

0

BEĞENDİM

0

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi revizyonu tartışmaları, iktidar kulislerinde yeniden gündeme gelirken Cumhur İttifakı ortağı MHP’nin mevcut modelin temel yapısının değiştirilmesine mesafeli olduğu öne sürülüyor. Kulislerde yetki devri, bakanların milletvekilleri arasından atanması, müsteşarlık makamının yeniden oluşturulması ve TBMM’nin denetim yetkisinin artırılması gibi seçenekler konuşuluyor. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin ise sistem değişikliğinden çok mevcut yapının güçlendirilmesini savunduğu belirtiliyor.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi revizyonunda MHP ne istiyor?

İktidar cephesinde yürütüldüğü belirtilen çalışmalarda, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin tamamen kaldırılması yerine uygulamada ortaya çıktığı değerlendirilen sorunların giderilmesi üzerinde duruluyor. Tartışılan formüller arasında Cumhurbaşkanının bazı yetkilerinin kabine üyelerine devredilmesi, bakanların milletvekilleri arasından seçilebilmesi ve yasama organının yürütme üzerindeki denetim araçlarının artırılması bulunuyor.

Revizyon tartışmalarında öne çıkan bir başka başlık, yürütme ile yasama arasındaki ilişkinin yeniden tanımlanması. Bakanların milletvekilleri arasından atanması halinde Meclis çalışmalarıyla yürütme görevleri arasındaki sınırların nasıl çizileceği, bakanların oy hakkının bulunup bulunmayacağı ve TBMM’nin soru, araştırma ve denetim mekanizmalarının hangi ölçüde genişletileceği gibi teknik konuların ayrıca düzenlenmesi gerekecek. Şu aşamada bu başlıklara ilişkin kamuoyuna sunulmuş resmi bir kanun veya anayasa değişikliği teklifi bulunmuyor.

Bu başlıkların aynı zamanda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yeniden adaylığı ve cumhurbaşkanlığı seçiminde yüzde 50+1 eşiğine ulaşma hesabıyla birlikte değerlendirildiği yönünde siyasi kulisler bulunuyor. Ancak bu formüllerin resmi bir hükümet taslağına dönüştüğüne veya Cumhur İttifakı tarafından üzerinde uzlaşılmış bir metin bulunduğuna ilişkin kamuoyuna açıklanmış kesin bir karar yok.

MHP mevcut modelin korunmasından yana

MHP cephesine ilişkin aktarılan değerlendirmelerde Bahçeli’nin Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ni geçici bir model olarak görmediği belirtiliyor. MHP liderinin mevcut sistemin yürütmede istikrar sağladığı, koalisyon dönemlerini sona erdirdiği ve güçlü yönetim yapısı oluşturduğu görüşünü koruduğu ifade ediliyor. Bu nedenle parlamenter sisteme dönüş veya sistemin temel mimarisini değiştirecek kapsamlı bir revizyona sıcak bakmadığı öne sürülüyor.

Bahçeli’nin 19 Ağustos’ta yaptığı açıklama da bu yaklaşımın önemli göstergelerinden biri olarak değerlendiriliyor. Bahçeli, Türkiye’nin 2017’deki anayasa değişikliğiyle Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçtiğini hatırlatarak siyasi partiler ve seçim sisteminin, mevcut sistemin ruhuna uygun biçimde yeniden düzenlenmesi gerektiğini söylemişti.

Seçim sistemi ve Siyasi Partiler Kanunu öne çıkıyor

MHP’nin önceliğinin hükümet modelini değiştirmekten ziyade seçim mevzuatı ile siyasi partilere ilişkin kuralların yeni sisteme uyarlanması olduğu belirtiliyor. Bahçeli’nin açıklamalarında siyasi istikrar ve demokratik gelişim vurgusu öne çıkarken, seçim sisteminin hangi teknik modelle değiştirileceğine ilişkin ayrıntılı bir öneri henüz kamuoyuna açıklanmış değil.

MHP’nin seçim mevzuatına ilişkin yaklaşımının dar bölge, ittifak sistemi veya cumhurbaşkanlığı seçiminin tur yapısı gibi hangi somut başlıklara uzanacağı da belirsizliğini koruyor. Bahçeli reform ihtiyacına işaret etse de teknik model konusunda ayrıntı vermedi. Bu nedenle kulislerle resmi tutumu ayırmak gerekiyor.

Bu noktada MHP’nin yaklaşımı ile iktidar kulislerinde konuşulan daha geniş revizyon seçenekleri arasında önemli bir fark ortaya çıkıyor. MHP, mevcut Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin korunmasını ve kurumsallaşmasını savunurken, bazı AK Parti çevrelerinde sistemin işleyişinde daha kapsamlı değişikliklerin değerlendirildiği ileri sürülüyor.

Erdoğan’ın yeniden adaylığı tartışmaların merkezinde

Sistem revizyonu tartışmalarının siyasi boyutunda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bir sonraki seçimde yeniden aday olup olmayacağı da bulunuyor. Kulislerde seçim takvimi, yeni anayasa ve hükümet sisteminde yapılabilecek düzenlemelerin birlikte ele alındığı öne sürülüyor. Bununla birlikte Erdoğan’ın adaylığına ilişkin izlenecek hukuki ve siyasi yol konusunda Cumhur İttifakı tarafından açıklanmış ortak ve kesin bir formül bulunmuyor.

Yüzde 50+1 şartı da tartışmalarda önemli başlıklardan biri olmayı sürdürüyor. Cumhurbaşkanının doğrudan halk tarafından seçildiği mevcut sistemde seçim barajına ilişkin değişiklik yapılması, hükümet sisteminin siyasi dengelerini doğrudan etkileyebilecek bir düzenleme olarak değerlendiriliyor. MHP’nin bu konuda nasıl bir teknik modele destek vereceği ise henüz netleşmiş değil.

Cumhur İttifakı içinde uzlaşma gerekecek

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi revizyonu konusunda herhangi bir anayasal veya yasal değişikliğin siyasi olarak ilerleyebilmesi için Cumhur İttifakı ortaklarının yaklaşımı önem taşıyor. MHP’nin sistemin ana yapısının korunması yönündeki tutumu, iktidar kanadında değerlendirildiği öne sürülen seçeneklerin kapsamını sınırlayabilecek bir unsur olarak görülüyor.

Bahçeli’nin kamuoyuna açık mesajı mevcut modelden vazgeçilmesi değil, siyasi partiler ve seçim mevzuatının sistemle uyumlu hale getirilmesi yönünde. Bu nedenle “MHP freni” olarak yorumlanan gelişme, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin tamamen değiştirilmesine yönelik kesinleşmiş bir plana itirazdan çok, kulislerde konuşulan kapsamlı revizyon seçeneklerine mesafeli bir yaklaşım olarak değerlendiriliyor. Yeni anayasa ve sistem tartışmalarında somut bir metin ortaya çıkması halinde Cumhur İttifakı içindeki görüş ayrılıklarının hangi ölçüde giderileceği daha net görülecek.

Haber: Muhammet BAYRAKTAR