Konya engelli bakım merkezi olayı: 5 personele dava

0

BEĞENDİM

0

Konya engelli bakım merkezi olayı, özel bakım kuruluşlarında güvenlik, gözetim ve insan hakları denetiminin önemini yeniden gündeme taşıdı. Karatay ilçesinde faaliyet gösteren özel bir engelli bakım ve rehabilitasyon merkezinde üç engelli bireyin yaklaşık iki saat boyunca etkinlik odasına kilitlendiği, bu sırada bireylerden birinin diğerini gözlerinden ağır şekilde yaraladığı ve başka bir bireyin de darbettiği öne sürüldü. Güvenlik kamerası kayıtlarının ardından kurum personeli hakkında adli süreç başlatıldı.

Basına yansıyan bilgilere göre olay 2 Haziran 2026’da meydana geldi. Ağır düzeyde zihinsel engeli bulunduğu belirtilen 57 yaşındaki bir birey ile iki engelli birey aynı etkinlik odasında tutuldu. Kayıtlarda yaralanan kişinin kapıyı açmaya çalıştığı ancak kapının kilitli olduğu, saldırı sırasında odadan çıkamadığı ve görevlilerin daha sonra içeri girdiği görüldüğü aktarıldı. Sağlık kontrollerinde göz çevresinde hematom ve göz kapağında derin yaralanmalar tespit edildiği bildirildi.

Konya engelli bakım merkezi olayında 5 personel hakkında dava

Olayın ardından sosyal hizmet uzmanı Ahmet S., sorumlu müdür Ali Rıza K., hasta bakıcı Halil İbrahim B., kurucu müdür Muhammet Hamza V. ve teknisyen Rafet K. gözaltına alındı. Engelli bireyleri odaya kilitlediği ileri sürülen hasta bakıcı Halil İbrahim B. tutuklandı, diğer şüpheliler serbest bırakıldı. Yargılama aşamasında tutuklu sanığın da tahliye edildiği aktarıldı.

Konya Cumhuriyet Başsavcılığınca hazırlanan iddianamede, merkezde görev yapan personelin gerekli tedbirleri almadığı ve gözetim yükümlülüğünü yerine getirmediği ileri sürüldü. Beş personel hakkında “kişiyi hürriyetinden yoksun kılma” ve “ihmal suretiyle kasten yaralama” suçlarından dava açıldığı bildirildi. Yaralamaya karıştıkları belirtilen engelli bireyler bakımından ise ceza verilmesine yer olmadığı yönünde karar talep edildiği aktarıldı. Bu aşamada personel hakkındaki suçlamalar kesinleşmiş hüküm değil; yargılama devam ediyor.

Kaymakamlık İnsan Hakları Komisyonu neden önemli?

Konya engelli bakım merkezi olayı yalnız adli soruşturmanın değil, olay meydana gelmeden önce işleyebilecek yerel insan hakları mekanizmalarının önemini de gösteriyor. Karatay Kaymakamlığı bünyesinde İlçe İnsan Hakları Kurulu bulunuyor. Mevzuata göre bu kurullar insan hakları ihlali iddialarını incelemek ve araştırmak, hak ihlallerine yol açan sosyal, hukuki ve idari nedenleri değerlendirmek ve çözüm için Kaymakamlık makamına önerilerde bulunmakla görevli.

İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının çalışma esaslarını düzenleyen yönetmelik, kurul bünyesinde en az üç üyeden oluşan “insan hakları ihlallerini araştırma, inceleme ve değerlendirme” komisyonu kurulmasını öngörüyor. Kurullara, insan hakları uygulamalarını yerinde görmek amacıyla ilgili kurum ve kuruluşlara ziyaret gerçekleştirme görevi de veriliyor. İhlal iddialarıyla ilgili inceleme sonuçlarının gerekli durumlarda Cumhuriyet savcılığına veya ilgili idari makama iletilmesi ve sonucunun takip edilmesi de kurulun görevleri arasında.

Bu yapı, savcılık soruşturmasının veya Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının idari denetiminin yerine geçmiyor. Buna karşılık özellikle kendisini ifade etmekte güçlük yaşayan engelli bireylerin bulunduğu yatılı kuruluşlarda ek bir yerel izleme, başvuru ve erken uyarı kanalı oluşturuyor. Konya’daki olayda Karatay İlçe İnsan Hakları Kurulunun olay öncesinde söz konusu merkeze ilişkin bir inceleme yapıp yapmadığı veya mevcut adli dosyada ayrıca işlem yürütüp yürütmediği konusunda kamuya açık doğrulanmış bir bilgiye ulaşılamadı.

Büyükçekmece’deki denetimler neden örnek oluşturuyor?

Şehrin Haberi daha önce Büyükçekmece’de yaşlı ve engelli bakım merkezlerine yönelik Kaymakamlık İnsan Hakları Kurulu ve denetim çalışmalarını Büyükçekmece’de Yaşlı ve Engelli Bakım Merkezlerine Yakın Takip başlıklı haberinde gündeme taşımıştı. Haberde bakım hizmeti alan kişilerin hakları, fiziki koşullar, hijyen, hizmet kalitesi ve mevzuata uygunluğun saha denetimlerinde incelendiği aktarılmıştı.

Konya engelli bakım merkezi olayı gibi vakalar, bu tür yerel kontrollerin yalnız evrak ve fiziki koşullarla sınırlı kalmamasının önemini ortaya koyuyor. Personelin gözetim uygulamaları, bireylerin güvenliği, mahremiyeti, özgürlüğü ve kötü muameleden korunması da insan hakları bakış açısıyla ele alınması gereken başlıklar arasında.

Bakım merkezlerinde çok katmanlı denetim gerekiyor

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği özel bakım merkezlerinin açılması, işleyişi, personeli ve denetlenmesine ilişkin esasları düzenliyor. Bakanlığın bakım hizmetleri kalite düzenlemelerinde de güvenlik, mahremiyet ve hizmet kalitesine ilişkin standartlar bulunuyor. Bu idari denetim mekanizmaları ile İlçe İnsan Hakları Kurullarının görev alanları aynı değil; ancak iki yapı farklı açılardan koruma sağlıyor.

Konya engelli bakım merkezi dosyasında kamuoyuna yansıyan en kritik iddia, üç savunmasız bireyin uzun süre kilitli bir odada yeterli gözetim olmadan bırakılması. Eğer bu iddialar mahkemece sabit görülürse, sorun yalnız bireysel personel sorumluluğu değil, kurum içindeki gözetim ve risk yönetiminin nasıl işlediği açısından da değerlendirilmek durumunda olacak.

İlçe İnsan Hakları Kurulunun rolü suç soruşturması yürütmek veya ceza vermek değil. Kurulun ve bünyesindeki inceleme komisyonunun önemi; hak ihlali iddialarını yerelde görünür hale getirebilmesi, kurumları ziyaret ederek insan hakları uygulamalarını gözlemleyebilmesi, rapor hazırlayabilmesi ve tespitlerini yetkili mercilere taşıyabilmesinde yatıyor.

Konya engelli bakım merkezi olayında yargılama sürerken, dosya bakım kuruluşlarında şikâyet sonrası müdahale kadar düzenli ve önleyici insan hakları denetiminin de önemini gösteriyor. Özellikle kendi durumunu anlatmakta güçlük yaşayan bireylerin bulunduğu kurumlarda, güvenlik ve insan onurunun korunması için idari denetim, adli süreç ve yerel insan hakları mekanizmalarının birbirini tamamlayan biçimde işlemesi kritik önem taşıyor.

Haber: Muhammet BAYRAKTAR