Ekrem İMAMOĞLU’na hapis cezası: İBB’de 2 kritik senaryo

0

BEĞENDİM

0

Ekrem İMAMOĞLU, eski Tuzla Belediye Başkanı Şadi YAZICI’ya yönelik sözleri nedeniyle yargılandığı davada 11 Eylül 2026’da 2 yıl 1 ay hapis cezasına çarptırıldı. Anadolu 16. Asliye Ceza Mahkemesi ayrıca Türk Ceza Kanunu’nun 53/5’inci maddesi kapsamında belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılmasına hükmetti. Ancak Ekrem İMAMOĞLU’na hapis cezası kararı kesinleşmiş değil ve bugün için İBB Başkanlığı makamını kendiliğinden boşaltmıyor.

Mahkeme önce 2 yıl 6 ay hapis cezası belirledi, ardından takdiri indirim uygulayarak cezayı 2 yıl 1 aya düşürdü. İMAMOĞLU aynı dosyada daha önce iki kez beraat etmiş, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi beraat kararını yargılama usulü yönünden bozmuştu. Yeni hükme karşı önce istinaf yolu açık; kamu görevlisine hakaret suçu, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 286’ncı maddesindeki istisna nedeniyle gerekli aşamada Yargıtay denetimine de taşınabiliyor.

Ekrem İMAMOĞLU’na hapis cezası kesinleşti mi?

Hayır. İlk derece mahkemesinin 11 Eylül’de verdiği karar henüz kanun yollarından geçmedi. Bu nedenle “siyasi yasak kesinleşti” veya “İBB Başkanlığı düştü” demek mevcut hukuki durumu aşar. Ekrem İMAMOĞLU’na hapis cezası dosyasında TCK 53 kapsamındaki hak yoksunluğunun uygulanabilmesi açısından da mahkûmiyet hükmünün kesinleşmesi gerekiyor.

İBB’nin güncel resmî kaydında Ekrem İMAMOĞLU belediye başkanı, Nuri ASLAN ise belediye başkan vekili olarak gösteriliyor. ASLAN, İMAMOĞLU’nun 2025’te tutuklanıp görevden uzaklaştırılmasının ardından İBB Meclisinde yapılan gizli oylamanın üçüncü turunda 177 oyla başkan vekili seçilmişti.

İBB’de bugün neden yeni seçim yapılmıyor?

Görevden uzaklaştırma ile belediye başkanlığı sıfatının sona ermesi aynı hukuki durum değil. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 44’üncü maddesine göre belediye başkanı seçilme yeterliliğini kaybederse, İçişleri Bakanlığının başvurusu üzerine Danıştay kararıyla başkanlık sıfatı sona eriyor. Dolayısıyla yalnız ilk derece mahkemesinin mahkûmiyet hükmü yeni başkan seçimini otomatik olarak başlatmıyor.

2972 sayılı Kanun belediye başkanı seçilme yeterliliğinde 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu’nun 11’inci maddesine gönderme yapıyor. Bu düzenlemede, taksirli suçlar dışında toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezası seçilme yeterliliği bakımından önem taşıyor. Ancak İMAMOĞLU açısından bu sonucun doğması için mahkûmiyetin kesinleşmesi ve Belediye Kanunu’ndaki sona erme sürecinin işletilmesi gerekiyor.

Karar kesinleşirse İBB’de seçim nasıl yapılır?

Ekrem İMAMOĞLU’na hapis cezası kesinleşir ve başkanlık sıfatı hukuken sona ererse, 5393 sayılı Kanun’un 45’inci maddesi devreye girer. İstanbul Valisi İBB Meclisinin on gün içinde toplanmasını sağlar. Meclis üyeleri kendi aralarından gizli oyla yeni belediye başkanını seçer; İstanbul genelinde seçmenlerin yeniden sandığa gitmesi olağan yöntem değildir.

İlk iki turda üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu, üçüncü turda salt çoğunluk aranır. Üçüncü turda sonuç alınamazsa en fazla oy alan iki aday dördüncü tura kalır ve daha fazla oy alan aday seçilir. Eşitlik halinde kura uygulanır. Yeni başkan, mevcut seçim döneminin kalan kısmında görevi yürütür.

Belediye Kanunu aynı maddede iki ayrı ihtimali de ayırıyor. Başkanlığın tamamen boşalması veya kamu hizmetinden yasaklanmanın seçim dönemini aşması halinde meclis bir “başkan” seçiyor. Görevden uzaklaştırma, tutuklama ya da seçim dönemini aşmayan kamu hizmetinden yasaklanma halinde ise “başkan vekili” seçiliyor. İMAMOĞLU’nun mevcut durumunda bugün uygulanan model ikinci senaryo; Nuri ASLAN bu nedenle başkan vekili sıfatını taşıyor.

İBB Meclisindeki aritmetik neden kritik?

Şehrin Haberi’nin İBB başkanlık seçimi: 17 Eylül ihtimali ve yeni aritmetik analizinde de vurgulandığı gibi, olası seçim doğrudan halk oylaması değil meclis içi gizli oylama olacak. Ayrıca İBB Meclisi dağılımı değişti: İstanbul’da kritik denge haberinde güncel siyasi geçişlerin 2024’teki tabloyu önemli ölçüde değiştirdiği ortaya konuldu.

Kamuoyuna yansıyan son dağılım rakamları toplam meclis üye sayısıyla tam örtüşmediği için bugün kesin bir “şu aday şu kadar oy alır” hesabı yapmak sağlıklı değil. Gizli oy da parti gruplarının sandalye sayısıyla gerçek oy davranışının birebir aynı olmasını garanti etmiyor. Ekrem İMAMOĞLU’na hapis cezası kesinleşirse oluşacak meclis seçiminin sonucu bu nedenle yalnız kağıt üzerindeki parti sayılarına bakılarak hesaplanamaz.

İstanbul yeniden sandığa gider mi?

Mevcut hukuki çerçevede yalnız Ekrem İMAMOĞLU’na hapis cezası kararının kesinleşmesi İstanbul’da milyonlarca seçmenin katılacağı yeni bir büyükşehir belediye başkanlığı seçimi doğurmuyor. Başkanlık makamı hukuken boşalırsa temel yöntem İBB Meclisinin kendi üyeleri arasından başkan seçmesi.

Bugün için en net sonuç şu: İMAMOĞLU 2 yıl 1 ay hapis cezası aldı, TCK 53 kapsamında hak yoksunluğuna hükmedildi, fakat karar kesinleşmedi. İBB’de Nuri ASLAN’ın başkan vekilliği devam ediyor. Yeni başkan seçimi ancak kanun yolları ve Belediye Kanunu’ndaki sona erme süreci tamamlanırsa gündeme gelecek.

Haber: Muhammet BAYRAKTAR