Özgür Özel tutuklanırsa YENİ Parti’de ne olur? Kritik senaryolar

0

BEĞENDİM

0

YENİ Parti Genel Başkanı ve Manisa Milletvekili Özgür ÖZEL’in tutuklanması bugün gerçekleşmiş bir durum değil. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının ÖZEL hakkında “zincirleme şekilde rüşvet almak” suçlamasıyla hazırladığı fezleke, dokunulmazlığının kaldırılması talebini içeriyor. Mevcut anayasal düzende bir milletvekilinin kural olarak tutuklanabilmesi için TBMM’nin dokunulmazlığı kaldırması gerekiyor. Bu nedenle aşağıdaki tablo, dokunulmazlığın kaldırıldığı ve ardından mahkemenin tutuklama kararı verdiği varsayımına dayanıyor.

Suçlama kesinleşmiş bir yargı kararı değildir; ÖZEL iddiaları reddediyor.

Özgür Özel tutuklanırsa ilk hukuki ve siyasi adım ne olur?

ÖZEL’in tutuklanması, YENİ Parti’de genel başkanlığın kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmez. Parti tüzüğünde tutukluluğu otomatik olarak genel başkanlığı düşüren açık bir hüküm bulunmuyor. Genel başkanlık makamının hukuken boşalması halinde ise Parti Meclisinin en geç 45 gün içinde kurultayı toplaması ve bu dönemde genel başkanlık görevlerini yürütmek üzere bir genel başkan yardımcısını belirlemesi gerekiyor. Dolayısıyla ilk kriz, “ÖZEL devam mı edecek, yoksa kurultay mı toplanacak?” sorusu üzerinden yaşanır.

Genel başkanlık için hangi isimler öne çıkar?

YENİ Parti’de olası liderlik yarışında ilk bakılacak isimler TBMM’deki üç grup başkanvekili Gökhan GÜNAYDIN, Murat EMİR ve Ali Mahir BAŞARIR olur. Üç isim de Meclis grubunu yönetiyor, kamuoyu görünürlüğüne sahip ve ÖZEL’in kurduğu mevcut siyasi hattın merkezinde bulunuyor. GÜNAYDIN kurumsal tecrübesi ve daha dengeli profiliyle uzlaşma adayı olabilir; EMİR parlamenter mücadele ve hukuk başlıklarındaki görünürlüğüyle öne çıkabilir; BAŞARIR ise yüksek siyasi mobilizasyon gücü ve tabandaki tanınırlığı nedeniyle güçlü adaylardan biri haline gelebilir.

Ancak liderlik denklemi yalnız bu üç isimden oluşmaz. Örgütlerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Ensar AYTEKİN, parti teşkilatındaki konumu nedeniyle özellikle örgüt ağırlıklı bir yarışta dikkat çeker. Gökçe GÖKÇEN, Deniz YÜCEL, Murat BAKAN ve Ümit ÖZLALE gibi isimler ise doğrudan aday olmasalar bile kurulacak ittifakların yönünü etkileyebilecek aktörlerdir. Veli AĞBABA da güçlü siyasi tecrübeye sahip olmakla birlikte hakkında ÖZEL’le birlikte hazırlanan fezleke, olası liderlik tartışmasında ayrı bir hukuki risk yaratır.

Tutuklama senaryosunun ikinci önemli sonucu, YENİ Parti ile Ekrem İMAMOĞLU arasındaki siyasi ilişkinin yeniden tanımlanması olur. ÖZEL, cumhurbaşkanlığı adaylığı bakımından kendi ismini öne çıkarmıyor ve İMAMOĞLU ile Mansur YAVAŞ’ı güçlü seçenekler olarak işaret ediyor. Yeni genel başkanın cumhurbaşkanı adaylığına bakışı, parti içindeki dengeleri doğrudan etkiler. İMAMOĞLU çizgisini kesintisiz sürdüren bir isim geçişi kolaylaştırabilir; farklı bir cumhurbaşkanlığı stratejisi ise bugünkü görüş ayrılıklarını daha sert bir bloklaşmaya çevirebilir.

Burada belirleyici olan yalnız milletvekilleri olmayacak. YENİ Parti, genel başkan dahil yöneticilerin üyeler tarafından doğrudan seçileceği yeni bir örgütlenme modeli ilan etti. Bu model hayata geçirildikçe Ankara’daki Meclis grubu ile sahadaki üye iradesi aynı sonuçları üretmeyebilir. Çerçeve yasada 54 milletvekilinin “hayır” demesi, otomatik olarak parti üyelerinin çoğunluğunun da aynı siyasi çizgide olduğu anlamına gelmiyor. Olası kurultay ya da genel başkan seçimi bu farkı ilk kez ölçebilir.

Çerçeve yasa ayrılığı liderlik yarışını değiştirir mi?

Asıl kırılma noktası çerçeve yasa oylamasında ortaya çıktı. YENİ Parti’nin 91 milletvekilinden 35’i kabul, 54’ü ret oyu verdi; iki milletvekili oylamaya katılmadı. ÖZEL ile üç grup başkanvekilinin kabul oyu verdiği tabloda, grubun çoğunluğu farklı yönde pozisyon aldı. Buna rağmen oylamanın hemen ardından milletvekilleri ortak açıklamayla ÖZEL’in liderliğine destek verdi. Bu nedenle mevcut veriler, bugün için örgütsel bir kopuştan çok kontrollü fakat gerçek bir siyasi görüş ayrılığına işaret ediyor.

ÖZEL’in denklemden fiilen çekilmesi halinde bu ayrılık büyüyebilir. Bir tarafta Kürt meselesinin Meclis zemininde çözümünü, demokratikleşme başlıklarını ve geniş ittifak siyasetini önceleyen çizgi; diğer tarafta güvenlik, milli hassasiyetler ve seçmen tabanındaki tepkileri daha güçlü biçimde öne çıkaran çizgi bulunuyor. ÖZEL bugün bu iki alan arasında denge kuran temel aktör konumunda. Onun yokluğunda genel başkanlık yarışı aynı zamanda partinin siyasi kimliği yarışına dönüşebilir.

YENİ Parti’de fiziki ayrılık olur mu?

Buna rağmen kısa vadede YENİ Parti’den kitlesel milletvekili kopuşu veya ikinci bir parti çıkması en güçlü senaryo görünmüyor. Parti henüz kuruluş döneminde ve milletvekillerinin önemli bölümü CHP’den birlikte ayrılarak ortak siyasi risk aldı. Fiziki ayrılık ihtimali, ancak genel başkanlık yarışının “kazanan her şeyi alır” modeline dönüşmesi, çerçeve yasa ayrılığının aday listelerine ve örgüt tasfiyelerine yansıması veya cumhurbaşkanı adaylığı konusunda yeni bir çatışma doğması halinde ciddi biçimde yükselir. En düşük riskli yol ise geçici bir uzlaşma yönetimi, hızlı kurultay ve farklı kanatların yönetimde temsil edilmesidir.

Haber: Muhammet BAYRAKTAR