İBB Meclisi dağılımı değişti: İstanbul’da kritik denge

0

BEĞENDİM

0

İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi’nde 31 Mart 2024 seçimlerinden sonra oluşan tablo, parti değişiklikleri, görevden uzaklaştırmalar ve başkanvekili seçimleri nedeniyle önemli ölçüde değişti. İBB Meclisi dağılımı için bugün kamuoyuna yansıyan fiilî aritmetikte CHP 155, AK Parti 136, MHP 6, BBP 2 ve bağımsızlar 2 üyeyle gösteriliyor. Ancak bu rakamların toplamı 301 ediyor; bu nedenle söz konusu tabloyu eksiksiz hukuki sandalye dağılımı değil, yayımlanan güncel siyasi aritmetik olarak okumak gerekiyor.

31 Mart 2024 sonrasında YSK itiraz süreci tamamlandığında 316 üyeli İBB Meclisi’nde CHP 185, AK Parti 129 ve MHP 2 üyeye sahipti. Böylece CHP yaklaşık 30 yıl sonra İBB Meclisi’nde çoğunluğu elde etmişti. Aradan geçen sürede üyelerin parti değiştirmesi, bazı belediye başkanlarının görevden uzaklaştırılması ve ilçe belediyelerindeki başkanvekili seçimleri, ilk günkü parti etiketleriyle bugünkü fiilî oy gücü arasındaki farkı büyüttü.

2024 seçimlerinde ilçe belediye başkanlıklarında da CHP 26, AK Parti 13 ilçeyi kazanmıştı. Büyükşehir belediye meclisi açısından bu ayrıntı önemli; çünkü ilçe belediye başkanları aynı zamanda büyükşehir meclisinin doğal üyeleri arasında yer alıyor. Dolayısıyla seçilmiş bir ilçe belediye başkanının parti değiştirmesi, yalnız kendi ilçesindeki siyasi tabelayı değil İBB’deki parti aidiyetini de doğrudan etkiliyor. Buna karşılık görevden uzaklaştırılan bir başkanın yerine meclis içinden başkanvekili seçilmesi, seçilmiş başkanın meclis üyeliğinin veya partisinin otomatik olarak sona erdiği anlamına gelmiyor. Güncel analizde bu iki durum mutlaka ayrı tutulmalı.

İBB Meclisi dağılımı neden artık tek rakamla okunamıyor?

İBB Meclisi dağılımı için son günlerde yayımlanan tablolarda CHP 155, AK Parti 136, MHP 6, BBP 2 ve iki bağımsız üye gösteriliyor. Cumhur İttifakı’nın bu rakamlarla toplamı 144’e ulaşıyor. Fakat açıklanan beş grubun toplamının 301’de kalması, 2024’teki 316 üyelik başlangıç tablosuyla örtüşmüyor. Bazı yayınlarda toplam üye sayısının 319 olduğu da yazılıyor; bu durumda fark daha da büyüyor. Bu nedenle resmî İBB üye kayıtları tek tek güncellenmeden “kesin son dağılım budur” demek sağlıklı değil.

İBB Meclisi dağılımı açısından tabloyu daha karmaşık hale getiren ikinci unsur YENİ Parti. Özgür ÖZEL’in kurduğu YENİ Parti’ye İstanbul’daki CHP örgütünün büyük bölümü geçti; 40 kişilik il yönetiminden 39 yönetici ile 39 ilçe başkanından 36’sının katılım kararı aldığı açıklandı. Ekrem İMAMOĞLU da ağustos ayında CHP’den ayrılarak YENİ Parti’ye katıldı. Buna karşılık 7 Eylül’e kadar güncellenen 232 belediye başkanlık geçiş listesinde İstanbul’dan seçilmiş bir ilçe belediye başkanı yer almıyor. Yani İstanbul’da örgütsel geçiş çok güçlü olsa da bunu “ilçe belediyeleri YENİ Parti’ye geçti” şeklinde genellemek doğru değil.

İlçe belediyelerinde AK Parti lehine değişen tablo

İstanbul’daki en net belediye başkanı transferleri AK Parti yönünde gerçekleşti. 1 Ağustos 2026’da CHP’den seçilen Tuzla Belediye Başkanı Eren Ali BİNGÖL ile Çekmeköy Belediye Başkanı Orhan ÇERKEZ AK Parti’ye katıldı. Aynı törende Şile Belediye Başkan Vekili Sacit TERZİ de AK Parti’ye geçti. Beykoz’da Belediye Başkan Vekili Özlem Vural GÜRZEL ise Eylül 2025’te CHP’den ayrıldıktan sonra AK Parti’ye katılmıştı.

Gaziosmanpaşa ve Üsküdar’daki değişimler ise doğrudan seçilmiş belediye başkanının parti değiştirmesiyle olmadı. Gaziosmanpaşa’da görevden uzaklaştırılan Hakan BAHÇETEPE’nin yerine Haziran 2025’te AK Partili Eray KARADENİZ başkanvekili seçildi. Üsküdar’da ise görevden uzaklaştırılan Sinem DEDETAŞ’ın yerine 8 Eylül 2026’da yapılan yenileme seçiminde AK Partili Dündar Ziya GÜLTEKİN 23 oyla başkanvekili oldu. Bu iki örnekte belediye yönetimi fiilen AK Parti’ye geçti; ancak seçilmiş başkanların hukuki üyelik statüsüyle başkanvekilliği ayrı kavramlar.

YENİ Parti İBB denkleminde nerede?

YENİ Parti’nin İstanbul’daki etkisi şimdilik ilçe belediye başkanlarından çok örgüt ve belediye meclis üyeleri üzerinden görülüyor. Zeytinburnu’nda CHP’nin 16 meclis üyesinden 12’sinin YENİ Parti’ye geçmesi bunun en açık örneklerinden biri. Belediye başkanı AK Partili Ömer ARISOY olduğu için bu gelişme Zeytinburnu Belediyesinin YENİ Parti’ye geçtiği anlamına gelmiyor.

İBB Meclisi dağılımı açısından asıl kritik nokta, olası gizli oylamalarda parti etiketleriyle gerçek oy davranışının aynı olmayabilmesi. Üsküdar’da Cumhur İttifakı’nın 21 üyelik gücüne karşı AK Parti adayının 23 oy alması, en az iki oyun karşı bloktan geldiğini gösterdi. Bu nedenle İBB Meclisi dağılımı yalnız sandalye sayısıyla değil, CHP-YENİ Parti ayrışması, bağımsızlar ve gizli oylamadaki geçişkenlik birlikte değerlendirilerek okunmalı. Bugünkü tablo CHP’nin hâlâ en büyük grup olduğunu gösteriyor; ancak 2024’teki rahat çoğunluk artık yok ve İstanbul siyaseti birkaç oyun belirleyici olabileceği yeni bir döneme girmiş durumda.

Haber: Muhammet BAYRAKTAR