İstanbul seçim dengeleri: Çerçeve yasa sonrası yeni tablo

0

BEĞENDİM

0

İstanbul seçim dengeleri, YENİ Parti’nin ortaya çıkışı ve çerçeve yasa oylamasından sonra yalnızca anketlerle okunamayacak kadar hareketli hale geldi. Açık kaynaklardaki gerçek seçim sonuçları, parti örgütlerindeki geçişler ve TBMM’deki oy davranışı birlikte değerlendirildiğinde AK Parti’nin parçalı muhalefetten avantaj sağladığı, YENİ Parti’nin ise İstanbul’da güçlü bir örgütsel başlangıç yaptığı görülüyor. CHP’nin yeniden yapılanması ile İYİ Parti’nin yasaya karşı net tutumu ise yarışın henüz donmadığını gösteriyor.

İstanbul seçim dengeleri hangi verilerle okunmalı?

İstanbul’da en sağlam başlangıç noktası gerçek sandık sonuçları. 2023 milletvekili seçiminde AK Parti yüzde 36,06, CHP yüzde 28,33, İYİ Parti yüzde 8,07, MHP yüzde 6,24 oy aldı. 2024 yerel seçiminde Ekrem İmamoğlu yüzde 51,14’e ulaşırken Murat Kurum yüzde 39,59’da kaldı. Belediye meclisi oylarında ise CHP yüzde 45,62, AK Parti yüzde 38,18 aldı. Bu fark, aday etkisi ile parti oyunun İstanbul’da aynı olmadığını ortaya koyuyor.

2024’te belediye başkanlığı oyunun CHP belediye meclisi oyununun yaklaşık 5,5 puan üzerine çıkması, aday etrafında stratejik oy toplanabildiğini gösterdi. Bu nedenle partilerin genel seçim gücü ile olası bir İBB yarışındaki aday performansını ayrı değerlendirmek gerekiyor.

Çerçeve yasa siyasi hatları yeniden çizdi

10 Ağustos’ta kabul edilen 7595 sayılı kanunda AK Parti’den 268, MHP’den 44 milletvekili kabul oyu verdi. CHP’de 29 kabul, 2 ret çıkarken 14 milletvekili oylamaya katılmadı. İYİ Parti’nin oylamaya katılan 29 milletvekilinin tamamı ret oyu kullandı. YENİ Parti’de ise 35 kabul, 54 ret ve 2 katılmayan milletvekiliyle belirgin bir ayrışma oluştu.

Kanun 18 Ağustos’ta Resmî Gazete’de yayımlandı. Düzenlemedeki kritik uygulamalar, PKK/KCK’nin fiili varlığına son verdiğinin ve silahlarını teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespiti ile bunu teyit eden Milli Güvenlik Kurulu kararına bağlandı. Bu nedenle seçmenin süreç hakkındaki nihai kanaati, yalnızca Meclis oylamasından değil uygulamanın nasıl sonuçlanacağından da etkilenecek.

AK Parti ve MHP Meclis’te disiplinli bir görüntü verirken CHP, sürece destek verip üniter devlet yapısı ile doğrulanabilir silahsızlanmayı kırmızı çizgi ilan etti. Böylece tartışma klasik iktidar-muhalefet ayrımının dışına çıktı.

YENİ Parti İstanbul’da örgüt avantajı taşıyor

YENİ Parti hukuken ikiye bölünmüş değil; ancak 35’e karşı 54’lük oy dağılımı, Genel Başkan Özgür Özel’in desteklediği çizgi ile milletvekili grubunun çoğunluğu arasında görünür bir siyasi farklılık yarattı. Buna karşılık parti İstanbul’da önemli bir saha gücü devraldı. CHP’nin 40 kişilik İstanbul il yönetiminden 39 yönetici ile 39 ilçe başkanından 36’sı YENİ Parti’ye geçti. İstanbul gençlik örgütündeki toplu geçişler de bu yapıyı güçlendirdi.

CHP ise tarihsel marka, üyelik ağı ve belediye tabanını korumaya çalışırken yeni ilçe başkanlarıyla örgütünü yeniden kuruyor. Bu nedenle yarış sadece “eski CHP oyu nasıl bölündü” sorusuyla açıklanamaz; sandık organizasyonu, mahalle ağı ve seçmen teması belirleyici olacak.

İYİ Parti ve MHP için milliyetçi seçmen sınavı

İYİ Parti’nin çerçeve yasaya blok halinde ret vermesi, onu AK Parti, MHP, CHP ve YENİ Parti yönetimlerinden ayrıştırdı. Bu tutum, sürece mesafeli merkez sağ ve milliyetçi seçmen açısından İYİ Parti’ye yeni bir alan açabilir. MHP’de ise 44 kabul oyuyla güçlü parti disiplini görülüyor. Sürecin seçmen nezdindeki sonucu, milliyetçi oy hareketinin yönünü belirleyecek.

Üsküdar ortaklığı önemli bir işaret verdi

CHP ve YENİ Parti’nin Üsküdar Belediye Başkan Vekili seçimi öncesinde birlikte hareket etmesi, ayrışmaya rağmen yerel düzeyde ortak davranabileceklerini gösterdi. Bu ortaklık CHP’ye örgüt kaybı sonrasında uzlaşmacı ve belediyeleri koruyan bir görüntü üretme imkânı verirken, YENİ Parti’nin ayrı siyasi kimliğini kısmen bulanıklaştırabilir. Bunun Özgür Özel’i pasifleştirmek amacıyla tasarlandığını gösteren açık kaynak kanıt ise bulunmuyor. Genel seçimdeki parçalanma, belediye seçiminde aynı ölçüde yaşanmayabilir.

Anketler neden tek başına yeterli değil?

Ağustos ayında yayımlanan araştırmalarda YENİ Parti için birbirinden çok uzak oranlar açıklandı. Saha tarihlerinin partinin kuruluşunun hemen sonrasına denk gelmesi, kararsızların farklı yöntemlerle dağıtılması ve örneklemlerin değişmesi sonuçları karşılaştırmayı zorlaştırıyor. Bazı araştırmalarda YENİ Parti ile AK Parti arasındaki sıralamanın dahi değişmesi, tek bir anket üzerinden kesin sonuç çıkarmanın sağlıklı olmadığını gösteriyor.

Bu nedenle İstanbul için bugün kesin yüzdeler vermek yerine gerçek sandık, örgüt geçişleri ve siyasi tutumları birlikte okumak daha güvenilir görünüyor. Mevcut açık kaynak tablosu AK Parti’ye parçalı muhalefetten kaynaklanan yapısal bir avantaj sağlıyor. YENİ Parti örgüt gücü nedeniyle ana rakip olma potansiyeli taşıyor. CHP’nin yeniden örgütlenme hızı, İYİ Parti’nin milliyetçi seçmende büyüyüp büyüyemeyeceği ve çerçeve yasa sürecinin sonucu ise gerçek dengeyi belirleyecek. İstanbul’da tablo henüz hiçbir parti açısından kesinleşmiş değil.

Haber: Muhammet BAYRAKTAR