0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Büyükçekmece’nin Saklı Hazinesi Turizme Kazandırılmalı: Göl Havzasına Kuş Gözlem Merkezi Kurulsun

İstanbul’un en önemli sulak alanlarından biri olan Büyükçekmece Gölü, yalnızca kentin içme suyu kaynaklarından biri değil; binlerce yerli ve göçmen kuşun beslendiği, dinlendiği ve ürediği büyük bir doğal yaşam alanı. Flamingolardan sumrulara, pelikanlardan balıkçıllara kadar çok sayıda kuş türüne ev sahipliği yapan göl havzasına, doğayı koruma esaslı bir “Kuş Gözlem ve Ekoturizm Merkezi” kurulması Büyükçekmece’nin turizm geleceğini değiştirebilir.

Büyükçekmece, kilometrelerce uzanan sahili, tarihî Kanuni Sultan Süleyman Köprüsü, kültür ve sanat etkinlikleriyle tanınıyor. Ancak ilçenin bugüne kadar yeterince değerlendirilemeyen en büyük zenginliklerinden biri göl havzasındaki kuş çeşitliliği.

İstanbul İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, İstanbul’un en önemli kuş gözlem alanlarının Büyükçekmece Gölü çevresi ile Şile’de bulunduğunu açıkça belirtiyor. Tarım ve Orman Bakanlığının İstanbul Tabiat Turizmi Master Planı’nda da Büyükçekmece Gölü ve çevresi, Ramsar kriterleri bakımından kuş türleri açısından uluslararası öneme sahip sulak alanlar arasında değerlendiriliyor.

Bu resmî tespitler, Büyükçekmece’nin yalnızca yerel ölçekte değil, ulusal ve uluslararası kuş gözlemciliği bakımından da önemli bir potansiyele sahip olduğunu gösteriyor.

Bir günlük gözlemde 2 bin 95 kuş sayıldı

Büyükçekmece Gölü’ndeki doğal zenginliğin en somut göstergelerinden biri, İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından 2024 yılında düzenlenen Dünya Sulak Alanlar Günü etkinliğinde ortaya çıktı. Uzmanların katılımıyla gerçekleştirilen kuş gözleminde yalnızca bir etkinlik içerisinde 27 farklı kuş türüne ait 2 bin 95 birey sayıldı. Flamingolar ve martıların yanı sıra farklı su kuşları da kayıt altına alındı.

Aynı çalışmada Büyükçekmece Gölü’nün birçok yerli ve göçmen kuşa ev sahipliği yaptığı ve su kuşları açısından önemli bir göç güzergâhı üzerinde bulunduğu vurgulandı. Gölün aynı zamanda İstanbul’un su ihtiyacının yüzde 17’sini karşılama kapasitesine sahip olduğu ifade edildi. İSKİ verileri de Büyükçekmece Barajı’nın İstanbul’un önemli yüzeysel su kaynakları arasında bulunduğunu gösteriyor.

Bu nedenle kurulacak merkez, sıradan bir eğlence veya yapılaşma projesi olarak değil; içme suyu havzasını, sazlıkları ve kuşların yaşam alanlarını koruyan bilimsel bir çalışma olarak ele alınmalı.

Beton bina değil, doğayla uyumlu merkez

Büyükçekmece Göl Havzası’na kurulması önerilen Kuş Gözlem ve Ekoturizm Merkezi’nin temel ilkesi, “Doğaya dokunmadan doğayı tanıtmak” olmalı.

Merkez, gölün mutlak koruma alanının dışında, bilim insanlarının ve İSKİ’nin uygun göreceği bir noktada konumlandırılmalı. Büyük ve beton ağırlıklı yapılar yerine sökülebilir, çevreyle uyumlu, ahşap ağırlıklı ve düşük yoğunluklu bir mimari tercih edilmeli.

Projede şu birimlere yer verilebilir:

• Kuş gözlem kuleleri ve kamufle edilmiş fotoğraf noktaları
• Kuş türlerinin tanıtıldığı ziyaretçi ve eğitim merkezi
• Çocuklar için doğa ve sulak alan eğitim sınıfları
• Teleskop, dürbün ve fotoğraf ekipmanı kullanım alanları
• Göldeki kuş hareketlerini izleyen canlı yayın kameraları
• Engelli bireylerin de kullanabileceği gözlem noktaları
• Üniversiteler için kuş sayımı ve bilimsel araştırma birimi
• Eğitimli yerel kuş gözlem rehberleri
• Doğa yürüyüşü ve bisiklet rotaları

Ancak yürüyüş yolları, kuleler ve ziyaretçi noktaları kuşların yuvalama, beslenme ve dinlenme bölgelerine gelişigüzel yerleştirilmemeli. Alanların tamamı, mevsimsel kuş hareketleri incelendikten sonra uzmanlar tarafından belirlenmeli.

Sumru Adası projenin kalbi olabilir

Büyükçekmece Belediyesi daha önce halk arasında deniz kırlangıcı olarak bilinen sumru kuşlarının üreme alanı olan Sumru Adası’nı koruma altına almış, alanı çitlerle çevirmiş ve uyarı levhaları yerleştirmişti. Belediye, adanın daha güçlü biçimde korunması amacıyla üniversitelerden ve doğa alanında çalışan sivil toplum kuruluşlarından görüş alınacağını da açıklamıştı.

Bu çalışma genişletilerek Sumru Adası, Kuş Gözlem ve Ekoturizm Merkezi’nin bilimsel koruma alanlarından biri hâline getirilebilir. Adaya ziyaretçi alınmadan, uzaktan gözlem kameraları kurulabilir. Böylece kuşların üreme düzeni bozulmadan ziyaretçilere canlı görüntü aktarılabilir.

Büyükçekmece’ye dört mevsim turizm fırsatı

Kuş gözlemciliği yalnızca kuşları dürbünle izlemekten ibaret değil. Doğa fotoğrafçılığı, bilimsel araştırma, eğitim gezileri, yürüyüş, bisiklet ve kırsal turizmle birlikte değerlendirildiğinde geniş bir ziyaretçi kitlesine ulaşabilir.

Bafa Gölü çevresinde oluşturulan Serçin Ekoturizm Merkezi; kuş gözlemciliğini bisiklet, doğa yürüyüşü ve çevre köylerin ekonomik faaliyetleriyle birleştiren örneklerden biri olarak gösteriliyor. Benzer bir model Büyükçekmece’nin şartlarına uygun biçimde uygulanabilir.

Kurulacak merkez sayesinde ilçeye gelen ziyaretçiler yalnızca gölü gezmekle kalmaz; Büyükçekmece sahilini, tarihî köprüyü, müzeleri, yerel işletmeleri ve köyleri de ziyaret edebilir. Böylece kuş gözlemciliği esnafa, konaklama işletmelerine, kafelere, yerel ürün üreticilerine ve rehberlik hizmetlerine ekonomik hareketlilik sağlayabilir.

Büyükçekmece’de her yıl “Göçmen Kuşlar ve Sulak Alanlar Festivali” düzenlenmesi, ulusal fotoğraf yarışmaları yapılması ve yabancı kuş gözlem gruplarına özel rotalar hazırlanması da ilçeyi uluslararası bir ekoturizm noktası hâline getirebilir.

Kurumlar ortak hareket etmeli

Projenin Büyükçekmece Belediyesi, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, İSKİ, Tarım ve Orman Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, üniversiteler ve doğa koruma kuruluşlarının ortak çalışmasıyla hazırlanması gerekiyor.

Öncelikle göl havzasındaki kuş türlerinin, üreme bölgelerinin, beslenme noktalarının ve mevsimsel hareketlerinin ayrıntılı haritası çıkarılmalı. Ardından ziyaretçi kapasitesi belirlenmeli ve bazı hassas alanlar tamamen insan girişine kapatılmalı.

Büyükçekmece Gölü’nü turizme kazandırmak, göl kıyısını betonlaştırmak anlamına gelmemeli. Tam tersine doğru hazırlanacak bir kuş gözlem merkezi; kaçak yapılaşmaya, çevre kirliliğine, bilinçsiz ziyaretlere ve doğal alanların tahrip edilmesine karşı koruyucu bir kalkan oluşturmalı.

Büyükçekmece’nin gökyüzünden gelen misafirleri yıllardır burada konaklıyor. Şimdi yapılması gereken, bu büyük doğal zenginliği koruyarak dünyaya tanıtmak. Büyükçekmece Göl Havzası’na kurulacak Kuş Gözlem ve Ekoturizm Merkezi, ilçeye yalnızca yeni bir turizm alanı değil, gelecek nesillere bırakılacak güçlü bir doğa mirası kazandırabilir.

Haber: Muhammet BAYRAKTAR